6 lượt xem
Mục lục Tháng Chạp là tháng cuối cùng của năm Âm lịch, gắn với nhiều tên gọi quen thuộc như tháng 12 Âm lịch, tháng Chạp hay tháng củ mật. Trong đó, “tháng củ mật” không chỉ là cách gọi dân gian mà còn hàm chứa một lời nhắc quan trọng về sự cẩn trọng, giữ gìn và chuẩn bị chu đáo khi năm cũ sắp khép lại.
Bài viết dưới đây lý giải nguồn gốc, ý nghĩa của tên gọi này và vai trò đặc biệt của tháng Chạp trong đời sống văn hóa người Việt.
1. Tháng Chạp năm Ất Tỵ 2025 diễn ra khi nào?
Theo lịch Âm – Dương đối chiếu, tháng Chạp năm Ất Tỵ 2025 bắt đầu từ ngày 19/1/2026 và kết thúc vào ngày 16/2/2026 Dương lịch. Đây là giai đoạn chuyển giao quan trọng, đánh dấu sự kết thúc của một năm cũ và chuẩn bị bước sang năm mới.
Tháng Chạp năm Ất Tỵ 2025 bắt đầu từ ngày 19/1/2026 và kết thúc vào ngày 16/2/2026 Dương lịch, là giai đoạn chuyển giao trước thềm năm mới.
>>> Xem thêm: Trong tháng Chạp, hãy làm 5 việc này để cả tháng hanh thông, tài lộc ào ào
2. Vì sao tháng Chạp được gọi là “tháng củ mật”?
“Tháng củ mật” thực chất là một cách gọi khác của tháng Chạp, xuất phát từ hoàn cảnh sinh hoạt và kinh nghiệm sống của người Việt xưa.
Theo cách lý giải phổ biến:
-
“Củ” là từ Hán Việt mang nghĩa củng cố, phòng giữ, kiểm soát.
-
“Mật” mang nghĩa kỹ lưỡng, chặt chẽ, cẩn trọng.
Khi ghép lại, “củ mật” được hiểu là trông coi kỹ càng, đề cao cảnh giác và giữ gìn cẩn thận. Việc gọi tháng Chạp là “tháng củ mật” nhằm nhắc nhở mọi người phải thận trọng trong mọi mặt của đời sống, từ tài sản, nhà cửa đến sức khỏe và các mối quan hệ xã hội.
“Tháng củ mật” là cách gọi khác của tháng Chạp, mang ý nghĩa nhắc nhở con người sống cẩn trọng, giữ gìn và đề cao cảnh giác trong giai đoạn cuối năm.
3. Vì sao tháng cuối năm cần đặc biệt “củ mật”?
Tháng Chạp vốn là thời điểm bận rộn và dễ phát sinh rủi ro nhất trong năm.
-
Công việc dồn dập: Tổng kết làm ăn, thanh toán sổ sách, thu xếp tài chính, mua sắm và sửa sang nhà cửa.
-
Giao thương sôi động: Chợ búa đông đúc, chi tiêu tăng cao, kéo theo nguy cơ mất cắp, lừa đảo, hỏa hoạn hoặc tai nạn.
-
Thời tiết khắc nghiệt: Trời lạnh, ăn uống thất thường, làm việc quá sức khiến sức khỏe dễ suy giảm.
Vì vậy, “củ mật” không chỉ là giữ của mà còn là giữ người, cẩn trọng trong sinh hoạt để kết thúc năm cũ trọn vẹn và an toàn.
| Khía cạnh cần cẩn trọng | Lý do |
| Tài sản, tiền bạc | Giao thương đông đúc, dễ rủi ro |
| Nhà cửa | Nguy cơ hỏa hoạn, mất cắp |
| Sức khỏe | Trời lạnh, làm việc quá sức |
| Quan hệ – công việc | Dễ sai sót khi vội vàng |
Tháng Chạp cần đặc biệt “củ mật” vì công việc, chi tiêu và giao thương dồn dập cùng thời tiết khắc nghiệt khiến rủi ro về tài sản, sức khỏe và an toàn dễ tăng cao.
4. “Tháng Chạp” nghĩa là gì trong lịch sử và ngôn ngữ?
Bên cạnh tên gọi “tháng củ mật”, tháng cuối năm còn được gọi là tháng Chạp. Theo nhiều tài liệu, “chạp” là cách đọc chệch của chữ “lạp” trong tiếng Hán.
-
“Lạp” mang nghĩa bữa tiệc cuối năm hoặc lễ tạ ơn tổ tiên, thần linh.
-
Trong văn hóa cổ, cuối năm có lễ đại lạp, nên tháng này được gọi là lạp nguyệt.
-
Một cách hiểu khác cho rằng “lạp” còn mang nghĩa là thịt, bởi đây là thời điểm tích trữ thực phẩm, đặc biệt là thịt, để chuẩn bị cho mùa đông và Tết.
Khi vào tiếng Việt, “lạp” được đọc thành “chạp” và gắn với các nghi lễ giỗ chạp, thể hiện quá trình Việt hóa sinh động của từ Hán Việt.
Tháng Chạp còn gọi là “tháng lạp”, bắt nguồn từ chữ Hán chỉ lễ tạ ơn và tích trữ thực phẩm cuối năm, sau đó được Việt hóa thành “chạp” gắn với giỗ chạp và nghi lễ truyền thống.
>>> Xem thêm: 7 điều không nên làm trong tháng Chạp để tránh vận hạn
5. Ý nghĩa văn hóa – tâm linh của tháng Chạp với người Việt
Với người Việt, tháng Chạp không chỉ là mốc thời gian mà còn là giai đoạn tổng kết và tri ân. Ngay từ đầu tháng, nhiều gia đình đã:
-
Dọn dẹp, sửa sang nhà cửa.
-
Chuẩn bị thực phẩm truyền thống, quần áo mới.
-
Thu xếp công việc để về quê, sum họp gia đình.
Tháng Chạp gắn liền với các phong tục quen thuộc như cúng ông Công, ông Táo ngày 23 tháng Chạp, gói bánh chưng bánh tét, làm mứt, trang hoàng bàn thờ. Tất cả đều hướng về cội nguồn, khép lại năm cũ và gửi gắm hy vọng cho năm mới an lành.
Tháng Chạp mang ý nghĩa văn hóa – tâm linh sâu sắc với người Việt, là thời điểm tổng kết năm cũ, dọn dẹp, chuẩn bị Tết và hướng về gia đình, tổ tiên để đón năm mới an lành.
6. FAQ – Những câu hỏi thường gặp về tháng củ mật
Tháng củ mật có phải là tháng xấu không?
Không. Đây là tháng nhắc nhở sự cẩn trọng, chứ không mang ý nghĩa xui rủi.
Vì sao người xưa đặc biệt đề cao cảnh giác vào tháng Chạp?
Do công việc, giao thương và sinh hoạt đều tăng cao, dễ xảy ra rủi ro.
Tên gọi “tháng củ mật” còn được dùng trong đời sống hiện nay không?
Có, chủ yếu trong lời nhắc dân gian mang tính kinh nghiệm và văn hóa.
>>> Xem thêm: 3 điều tuyệt đối kiêng kỵ đặt trên bàn thờ tháng Chạp để giữ gìn phúc khí, rước lộc đầu năm
Tên gọi “tháng củ mật” và “tháng Chạp” không chỉ là khái niệm ngôn ngữ mà còn phản ánh sâu sắc kinh nghiệm sống, tinh thần cẩn trọng và đạo lý tri ân của người Việt. Đó là lời nhắc nhở mỗi người sống chậm lại, giữ gìn tài sản – sức khỏe và chuẩn bị chu đáo để bước sang năm mới an hòa.
Xem thêm các kiến thức văn hóa – phong tục và đời sống theo mùa trong chuyên mục Đời sống của Happynest.vn để hiểu hơn về những giá trị truyền thống vẫn hiện hữu trong đời sống hôm nay.
Nguồn: vtcnews
*Để lại thông tin trong box dưới đây, Happynest sẽ giúp bạn kết nối đơn vị thiết kế - thi công phù hợp và nhanh chóng nhất.
