7 lượt xem
Mục lục Trong mâm cơm Tết truyền thống của người Việt, dưa hành thường xuất hiện lặng lẽ bên cạnh bánh chưng, thịt mỡ hay gà luộc. Dù không phải món chính, dưa hành lại được người xưa coi là yếu tố giúp “giữ vía”, cân bằng sinh khí trong những ngày đầu năm. Ít ai biết rằng, sự hiện diện của bát dưa hành không chỉ để chống ngán mà còn gắn liền với quan niệm sống tinh tế đã được đúc kết qua nhiều thế hệ.
Dưa hành - Món nhỏ nhưng giữ nhịp cho mâm cỗ Tết
Nhắc đến Tết xưa, nhiều người sẽ nhớ ngay đến bánh chưng xanh, đĩa thịt mỡ, nồi canh măng hay bát thịt đông. Thế nhưng, trong ký ức của các gia đình miền Bắc, mâm cỗ Tết gần như không bao giờ thiếu một bát dưa hành.
Dưa hành không được đặt ở vị trí trung tâm, cũng không phải món ăn để no. Vai trò của nó nằm ở chỗ “giữ nhịp” cho mâm cơm, giúp các món nặng vị trở nên dễ ăn hơn và tạo cảm giác hài hòa khi thưởng thức.
Dân gian có câu “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ” không chỉ để liệt kê những hình ảnh quen thuộc của ngày Tết, mà còn hàm ý một sự cân bằng rất rõ ràng: mỡ đi cùng hành, nặng đi cùng nhẹ, tụ đi cùng giải.
Dưa hành là món Tết truyền thống giúp cân bằng mâm cỗ, làm các món nhiều đạm, nhiều mỡ trở nên dễ ăn và hài hòa hơn
>>> Xem thêm: Những món ăn ngon “làm sẵn” để chuẩn bị mâm cỗ Tết
Vì sao người xưa tin rằng dưa hành giúp “giữ vía”?
Theo quan niệm dân gian, Tết là thời điểm sinh khí chuyển giao, cũng là lúc cơ thể và tinh thần dễ bị “động”. Những ngày đầu năm, mâm cơm thường nhiều món đạm, nhiều nếp, nhiều dầu mỡ. Nếu chỉ ăn những món này, khí dễ bị “tụ nặng”, khiến người ăn cảm thấy uể oải, đầy bụng.
Dưa hành với vị chua nhẹ, cay dịu được xem là món giúp giảm bớt sự trì trệ đó. Trong quan niệm phong thủy đời sống, hành mang tính mộc, tượng trưng cho sự sinh trưởng và khai mở. Quá trình lên men tạo vị chua được tin là có tác dụng “đánh thức” khí mới, giúp cơ thể dễ thích nghi với nhịp sinh hoạt đầu năm.
Vì thế, ăn một miếng dưa hành đầu bữa không chỉ để ngon miệng hơn, mà còn mang ý nghĩa làm nhẹ vía, giúp tinh thần thoải mái và dễ tiếp nhận những món ăn tiếp theo.
Người xưa tin rằng dưa hành giúp “giữ vía” vì vị chua cay nhẹ có tác dụng cân bằng mâm cỗ nhiều đạm, làm nhẹ cơ thể và tinh thần trong những ngày đầu năm
Dưa hành không chỉ để chống ngán
Ngày nay, nhiều người nhìn dưa hành đơn thuần như món ăn kèm để đỡ ngán thịt mỡ, bánh chưng. Nhưng với người xưa, dưa hành là một phần không thể thiếu trong cấu trúc mâm cỗ.
Dưa hành đóng vai trò trung hòa: vị chua - cay giúp cắt bớt cảm giác ngấy, đồng thời tạo nhịp chuyển nhẹ nhàng giữa các món. Nhờ đó, bữa ăn Tết kéo dài nhiều ngày mà vẫn không gây cảm giác quá nặng nề.
Dưa hành không chỉ để chống ngán mà còn giữ vai trò trung hòa vị giác, giúp mâm cỗ Tết cân bằng và bữa ăn kéo dài nhiều ngày vẫn nhẹ nhàng, dễ chịu
>>> Xem thêm: Bí kíp bảo quản thực phẩm ngày Tết tươi ngon và an toàn
Muối dưa hành cũng cần đúng “thời điểm”
Người xưa không muối dưa hành quá sớm cũng không để quá muộn. Dưa hành ngon nhất khi vừa lên men, còn độ giòn và mùi thơm nhẹ. Nếu để quá lâu, dưa bị chua gắt, theo quan niệm dân gian là “quá khí”, ăn vào dễ tạo cảm giác bứt rứt, không thoải mái.
Vì vậy, dưa hành thường được muối trước Tết khoảng 7-10 ngày, để đến giao thừa hoặc mùng Một là vừa độ ăn nhất. Đây không phải sự cầu kỳ, mà là kinh nghiệm sống được tích lũy qua nhiều năm, nhằm giữ cho mâm cơm Tết ở trạng thái hài hòa nhất.
Dưa hành không chỉ để chống ngán mà còn giữ vai trò trung hòa vị giác, giúp mâm cỗ Tết cân bằng và bữa ăn kéo dài nhiều ngày vẫn nhẹ nhàng, dễ chịu
Khi mâm cỗ Tết thiếu dưa hành
Trong nhịp sống hiện đại, nhiều gia đình bỏ hẳn dưa hành vì ngại muối hoặc cho rằng không còn cần thiết. Thay vào đó là mâm cỗ đầy ắp thịt cá, đồ chiên rán, bánh chưng rán.
Hệ quả dễ nhận thấy là sau vài ngày Tết, nhiều người cảm thấy nặng người, đầy bụng, ăn không ngon dù món ăn rất phong phú. Dưới góc nhìn dân gian, đó là dấu hiệu mâm cơm thiếu yếu tố cân bằng, sinh khí khó lưu thông.
Khi mâm cỗ Tết thiếu dưa hành, bữa ăn dễ trở nên nặng nề, khó tiêu và mất đi sự cân bằng sinh khí theo quan niệm dân gian
Giữ Tết nhẹ từ những món nhỏ
Người xưa không cầu kỳ mâm cao cỗ đầy, nhưng rất tinh tế trong cách sắp đặt. Chỉ một bát dưa hành nhỏ cũng đủ để mâm cơm trở nên nhẹ nhàng và dễ chịu hơn.
Ngày nay, nếu không có thời gian muối dưa hành, bạn vẫn có thể thay thế bằng một món rau chua nhẹ, thanh mát trong bữa ăn Tết. Điều quan trọng không nằm ở việc giữ đúng món, mà là giữ lại tinh thần cân bằng mà người xưa gửi gắm.
Câu hỏi thường gặp về dưa hành trong mâm cỗ Tết xưa và nay
1. Dưa hành có thực sự tốt cho tiêu hóa không?
Có. Dưa hành là món lên men tự nhiên, giúp bổ sung lợi khuẩn và kích thích tiêu hóa, đặc biệt khi ăn kèm món nhiều đạm và chất béo trong ngày Tết.
2. Có thể thay dưa hành bằng món khác không?
Có. Các món rau chua nhẹ như dưa cải, củ kiệu, salad chua thanh cũng giúp tạo hiệu ứng cân bằng tương tự trong mâm cỗ Tết.
3. Ăn dưa hành nhiều có hại không?
Có thể. Nếu muối quá mặn hoặc ăn quá nhiều, lượng muối cao dễ gây tăng huyết áp, tích nước và khó chịu dạ dày.
4. Dưa hành nên muối trước Tết bao lâu?
Thông thường khoảng 7-10 ngày trước Tết để đạt độ chua vừa phải, còn giòn và không quá gắt.
>>> Xem thêm: Cách bày mâm ngũ quả đẹp đón Tết Bính Ngọ 2026
Dưa hành không phải món ăn để gây ấn tượng, mà là món giữ nhịp cho mâm cỗ Tết. Sự hiện diện âm thầm của nó phản ánh một triết lý sống giản dị: ăn để no là chưa đủ, ăn còn để yên, để lành và để thuận. Giữ lại bát dưa hành trong mâm cơm Tết hôm nay cũng là cách giữ lại một phần tinh tế của Tết xưa - nhẹ nhàng, cân bằng và bền bỉ theo thời gian.
Nếu bạn quan tâm đến những câu chuyện đời sống, phong tục Tết và các thói quen nhỏ giúp bữa ăn gia đình trở nên nhẹ nhàng, cân bằng hơn, hãy xem thêm nhiều bài viết cùng chủ đề trong chuyên mục Đời sống của Happynest để hiểu sâu hơn những giá trị truyền thống đang dần bị lãng quên.
Nguồn: afamily
*Để lại thông tin trong box dưới đây, Happynest sẽ giúp bạn kết nối đơn vị thiết kế - thi công phù hợp và nhanh chóng nhất.
