Nên thắp hương quả xanh hay quả chín? Chuyên gia lý giải điều ít ai biết

Trong nhiều gia đình Việt, khi chuẩn bị lễ vật dâng lên bàn thờ, không ít người mặc định chỉ nên chọn quả chín, ngọt, “ăn được” vì cho rằng “trần sao âm vậy”. Quả xanh thường bị xem là chưa đủ lễ, chưa trọn vẹn, thậm chí có người lo ngại sẽ “không được chứng”.

Tuy nhiên, theo Trần Thị Kim Hoa – thạc sĩ Việt Nam học, chuyên gia nghiên cứu văn hóa và tín ngưỡng – đây là một sự hiểu lầm khá phổ biến về bản chất của nghi lễ thờ cúng.

Thần linh và tổ tiên không “ăn” theo cách của người trần

Quan niệm “quả xanh không ăn được nên không nên cúng” thực chất xuất phát từ cách người sống áp logic sinh hoạt đời thường lên thế giới tâm linh.

Theo bà Kim Hoa, nếu thần linh hay tổ tiên thực sự hiện về để ăn uống vật chất như người phàm, thì việc thờ cúng hẳn đã trở thành điều khiến con cháu sợ hãi, chứ không phải là một nghi lễ an yên như hiện nay.

Trong tín ngưỡng truyền thống, bề trên thụ hưởng lễ vật thông qua hương – hoa – sắc – khí, và quan trọng nhất là tấm lòng của người dâng lễ. Lễ vật vì thế mang tính biểu trưng và kết nối, chứ không phải thực phẩm để “no – đói”. Do đó, độ chín của quả không phải yếu tố quyết định việc chứng giám.

Quả xanh vẫn có thể dùng để cúng vì lễ vật mang tính biểu trưng, quan trọng là lòng thành chứ không phải độ chín hay giá trị ăn uống.

>>> Xem thêm: Thắp hương thế nào để mang lại may mắn, bình an? Có chắc bạn đã hiểu và thắp hương đúng cách?

Quả xanh hay quả chín đều là kết tinh của đất trời

Trong nền văn minh nông nghiệp lúa nước, thờ cúng trước hết là hành động báo đáp trời đất và tổ tiên. Những gì được dâng lên bàn thờ là thành quả của lao động, là sản vật thiên nhiên mà con người nhận được.

Vì vậy, quả xanh hay quả chín đều là kết tinh của thời gian, công sức và khí tụ của đất trời. Một quả xanh tươi, già quả, được hái từ vườn nhà và đặt lên ban thờ với lòng thành kính, về mặt ý nghĩa, vẫn trọn vẹn hơn rất nhiều so với mâm quả chín đắt tiền nhưng bày biện qua loa, hời hợt.

Chuyên gia khẳng định: Trong thờ cúng không có quy định cứng nhắc cấm dâng quả xanh.

Quả xanh hay quả chín đều là sản vật đất trời và không bị cấm trong thờ cúng, vì ý nghĩa nằm ở lòng thành chứ không ở độ chín, thậm chí chuối xanh còn là lễ vật quan trọng trong mâm ngũ quả truyền thống.

Thậm chí, trong mâm ngũ quả ngày Tết truyền thống, nải chuối xanh lại chính là lễ vật quan trọng nhất. Chuối xanh dùng để nâng đỡ các loại quả khác, tượng trưng cho sự bao bọc, che chở và hành Mộc – dù bản thân chuối lúc đó chưa thể ăn ngay.

>>> Xem thêm: Những lưu ý vàng khi thắp hương và những điều kiêng kỵ

Vì sao nhiều gia đình chủ động chọn quả xanh khi bày bàn thờ?

Ngoài ý nghĩa văn hóa, việc chọn quả xanh còn dựa trên những lý do rất thực tế và khoa học.

Giữ mâm lễ đẹp và bền hơn

Quả chín (như chuối chín, táo chín) tỏa ra khí ethylene – một loại khí kích thích quá trình chín. Trong không gian kín, ấm của phòng thờ, kết hợp với hương khói, khí này khiến các quả khác chín nhanh, mềm và dễ hỏng.

Vì vậy, chọn quả xanh hoặc quả già nhưng chưa chín hẳn giúp mâm lễ giữ được hình thức trang nghiêm lâu hơn.

Tạo cân bằng ngũ hành

Xét theo phong thủy:

• Màu xanh tượng trưng cho Hành Mộc – mùa Xuân – sinh trưởng

• Màu vàng, đỏ của quả chín tượng trưng cho Hành Thổ – Hỏa – mùa Hè/Thu

Việc kết hợp quả xanh và quả chín trên ban thờ tạo nên sự cân bằng ngũ hành, hài hòa hơn so với việc chỉ bày toàn quả chín (màu nóng), vốn dễ tạo cảm giác nặng và thiếu sinh khí.

Nhiều gia đình chọn quả xanh khi bày bàn thờ vì giúp mâm lễ bền đẹp hơn và tạo sự cân bằng ngũ hành, hài hòa sinh khí.

Lưu ý quan trọng khi chọn quả dâng cúng

Dù là quả xanh hay quả chín, điều quan trọng nhất vẫn là sự phù hợp và trang nghiêm.

• Tránh quả quá chín: Quả chín nẫu, mềm, rỉ nước dễ thu hút côn trùng, nhanh hỏng, làm mất vệ sinh và sự tôn nghiêm của ban thờ.

• Ưu tiên sự tươi mới: Quả xanh nhưng đã già quả, căng mọng, có khả năng tiếp tục chín tự nhiên là lựa chọn lý tưởng.

• Tránh quả dập, sâu, nứt vỏ: Dù xanh hay chín, quả kém chất lượng đều không phù hợp cho việc thờ cúng.

Như chuyên gia nhấn mạnh, xanh hay chín không quan trọng bằng thái độ hành lễ. Một quả được chọn đúng lúc, đặt ngay ngắn, dâng lên bằng tâm thế kính cẩn đã là đúng lễ.

Khi dâng cúng, nên chọn quả tươi, già quả, không dập hỏng hay quá chín, vì sự trang nghiêm và lòng thành quan trọng hơn việc quả xanh hay chín.

FAQs – Câu hỏi thường gặp

Có kiêng tuyệt đối việc thắp hương quả xanh không?

Không. Không có quy định nào trong tín ngưỡng dân gian cấm dâng quả xanh.

Quả xanh có bị coi là “chưa đủ lễ” không?

Không. Giá trị của lễ nằm ở tâm người dâng, không nằm ở độ chín của quả.

Nên bày toàn quả xanh hay kết hợp xanh – chín?

Nên kết hợp để tạo cân bằng ngũ hành và giữ mâm lễ bền, đẹp hơn.

>>> Xem thêm: Vì sao nên thắp hương số lẻ? Ý nghĩa phong thủy ít ai biết

Trong thờ cúng, không có quy định bắt buộc phải dùng quả chín. Quả xanh hay quả chín đều có thể dâng lễ, miễn là tươi mới, phù hợp và được đặt lên ban thờ bằng lòng thành kính. Hiểu đúng và giản lược những hình thức rườm rà trong thờ cúng là cách giúp đời sống tâm linh trở nên an yên, gần gũi hơn với tinh thần văn hóa Việt.

Khám phá thêm các bài viết về phong tục thờ cúng, đời sống tinh thần và nếp nhà Việt trong chuyên mục Đời sống để hiểu đúng – sống nhẹ – giữ truyền thống một cách bền vững.

Nguồn: vnexpress

*Để lại thông tin trong box dưới đây, Happynest sẽ giúp bạn kết nối đơn vị thiết kế - thi công phù hợp và nhanh chóng nhất.