Villa Savoye và 5 nguyên tắc thiết kế đã thay đổi lịch sử kiến trúc hiện đại

Khi nhắc đến những công trình có sức ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử kiến trúc hiện đại, Villa Savoye gần như luôn là cái tên được nhắc đến đầu tiên. Tọa lạc tại Poissy, một thị trấn nằm ở phía Tây Bắc Paris (Pháp), căn biệt thự này không chỉ là nơi nghỉ dưỡng của gia đình Savoye mà còn là tác phẩm thể hiện rõ nhất tư tưởng kiến trúc của Le Corbusier – một trong những kiến trúc sư có tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất thế kỷ XX.

Được thiết kế vào năm 1928 và hoàn thành năm 1929, Villa Savoye nhanh chóng trở thành biểu tượng của phong cách kiến trúc hiện đại (Modern Architecture). Đến nay, công trình vẫn xuất hiện trong hầu hết các giáo trình kiến trúc trên thế giới như một ví dụ kinh điển về cách tư duy thiết kế có thể thay đổi hoàn toàn cách con người sống, sử dụng và trải nghiệm không gian.

Điều khiến Villa Savoye trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở hình thức tối giản hay vẻ đẹp vượt thời đại, mà còn ở việc đây là công trình thể hiện đầy đủ nhất những nguyên tắc thiết kế nổi tiếng của Le Corbusier – nền tảng đã định hình kiến trúc hiện đại trong suốt gần một thế kỷ qua.

Villa Savoye là một trong những biểu tượng kiến trúc vĩ đại của thế kỷ XX

Công trình có chiều cao 9.4m, gồm 2 tầng và 1 tầng sân thượng 

Căn biệt thự Villa Savoye được thiên nhiên bao bọc bởi rừng cây rộng lớn.

Khuôn viên cảnh quan biệt thự Villa Savoye được thiết kế đơn giản nhưng vẫn tinh tế và sang trọng

>>> Xem thêm: Biệt thự nghỉ dưỡng có đầy đủ hoạt động giải trí của gia đình 3 thế hệ tại Bình Dương 

Villa Savoye được xem là biểu tượng của kiến trúc hiện đại như thế nào?

Đối với những người tìm hiểu về lịch sử kiến trúc, câu hỏi "Vì sao Villa Savoye nổi tiếng?" luôn nhận được rất nhiều sự quan tâm. Câu trả lời nằm ở việc công trình này được xem là bản tuyên ngôn hoàn chỉnh nhất cho tư tưởng kiến trúc hiện đại của Le Corbusier.

Trong nhiều nghiên cứu chuyên ngành, Villa Savoye thường được đánh giá là công trình thể hiện rõ nét nhất triết lý thiết kế mà Le Corbusier theo đuổi. Giáo sư William J.R. Curtis từng nhận định rằng Villa Savoye là hiện thân hoàn chỉnh của năm nguyên tắc kiến trúc hiện đại do chính Le Corbusier đề xuất.

Công trình cũng phản ánh tư tưởng nổi tiếng của ông: "A house is a machine for living in" – thường được dịch là "Ngôi nhà là cỗ máy để ở". Theo quan điểm này, kiến trúc không chỉ nhằm tạo ra vẻ đẹp hình thức mà trước hết phải phục vụ hiệu quả cho nhu cầu sinh hoạt của con người. Mỗi chi tiết trong công trình đều cần có lý do tồn tại và đóng góp vào trải nghiệm sống.

Điều thú vị là dù mang ngôn ngữ kiến trúc hiện đại rất mạnh mẽ, Villa Savoye vẫn duy trì được sự cân đối và hài hòa trong tỷ lệ. Giáo sư Colin Rowe từng chỉ ra những điểm tương đồng đáng chú ý giữa Villa Savoye và Villa Rotonda của kiến trúc sư Andrea Palladio – một kiệt tác kiến trúc Phục Hưng.

Nhận định này cho thấy kiến trúc hiện đại không hoàn toàn phủ nhận những giá trị cổ điển. Ngược lại, Le Corbusier đã kế thừa tinh thần tổ chức không gian và tỷ lệ kiến trúc truyền thống, sau đó diễn giải lại bằng ngôn ngữ thiết kế mới phù hợp với thời đại công nghiệp.

Chính sự kết hợp giữa tư duy đổi mới và nền tảng kiến trúc kinh điển đã giúp Villa Savoye trở thành một trong những công trình có ảnh hưởng sâu rộng nhất thế kỷ XX và vẫn được nghiên cứu rộng rãi cho đến ngày nay.

>>> Xem thêm: Giải mã thiết kế không cột, 7.429 tấm kính khiến The Gherkin trở thành “huyền thoại” trong làng kiến trúc 

Villa Savoye được coi là một trong những kiệt tác kiến trúc nổi bật nhất của KTS Le Corbusier

Năm nguyên tắc thiết kế làm nên danh tiếng của Villa Savoye

Một trong những lý do khiến Villa Savoye trở thành công trình kinh điển là bởi đây được xem là ví dụ hoàn hảo nhất cho "Five Points of Architecture" – năm nguyên tắc kiến trúc hiện đại nổi tiếng của Le Corbusier.

Những nguyên tắc này không chỉ thay đổi cách thiết kế nhà ở vào đầu thế kỷ XX mà còn tiếp tục ảnh hưởng đến kiến trúc đương đại trên toàn thế giới.

5 nguyên tắc thiết kế của Le Corbusier được áp dụng triệt để trong Villa Savoye

Hệ cột Pilotis nâng công trình lên khỏi mặt đất

Nguyên tắc đầu tiên là sử dụng hệ cột bê tông cốt thép (Pilotis) để nâng toàn bộ khối nhà lên khỏi mặt đất.

Trong kiến trúc truyền thống, các bức tường thường đóng vai trò chịu lực chính. Tuy nhiên, tại Villa Savoye, nhiệm vụ này được chuyển sang hệ cột bê tông. Nhờ đó, tầng trệt được giải phóng khỏi những bức tường đặc và trở thành một không gian mở.

Giải pháp này mang lại nhiều lợi ích:

• Tăng khả năng lưu thông không khí.
• Giúp ánh sáng tự nhiên tiếp cận công trình tốt hơn.
• Tạo cảm giác công trình nhẹ nhàng như đang "lơ lửng" trên mặt đất.
• Cho phép cảnh quan thiên nhiên tiếp tục chảy xuyên qua bên dưới công trình.

Ngày nay, nguyên tắc này vẫn được ứng dụng trong nhiều công trình hiện đại, đặc biệt tại những khu vực có khí hậu nóng ẩm hoặc nguy cơ ngập nước.

Góc ảnh thể hiện khái quát tổng thể hình khối kiến trúc của công trình

Phối cảnh “bóc tách” thiết kế 3 tầng của Villa Savoye

Sơ đồ phối cảnh 3 tầng của công trình

Tầng 1 chủ yếu được thiết kế với khoảng trống lớn, sử dụng lưới cột lớn đỡ sàn và mái. Công trình được nâng lên khỏi mặt đất bởi hệ thống cột, cho phép không gian sân tầng 1 có sự kết nối tự do với thiên nhiên. Nhờ kiểu thiết kế này, không gian tầng 1 được giải phóng tầm nhìn và có tính liên tục từ ngoại thất vào nội thất.

Mặt bằng tự do

Nhờ hệ cột chịu lực độc lập, các bức tường bên trong không còn phải đảm nhận chức năng kết cấu. Điều này cho phép kiến trúc sư tự do bố trí không gian theo nhu cầu sử dụng thực tế thay vì bị giới hạn bởi hệ tường chịu lực như trước đây.

Khái niệm "mặt bằng mở" rất phổ biến trong các căn hộ và nhà ở hiện đại ngày nay thực chất bắt nguồn từ chính tư duy này của Le Corbusier.

Tại Villa Savoye, các không gian được tổ chức linh hoạt, tạo cảm giác rộng rãi và kết nối liên tục giữa các khu vực chức năng.

Giải phóng không gian là nguyên tắc thiết kế đầu tiên của Le Corbusier

Mặt đứng tự do

Khi kết cấu chịu lực được chuyển sang hệ cột, mặt tiền công trình không còn bị phụ thuộc vào vị trí của các bức tường chịu lực. Nhờ đó, Le Corbusier có thể thiết kế mặt đứng theo ý đồ thẩm mỹ riêng.

Villa Savoye nổi bật với:

• Những mảng tường trắng tinh giản.
• Các đường ngang kéo dài.
• Hình khối hình học rõ ràng.
• Tỷ lệ cân đối và hiện đại.

Đây chính là những đặc điểm đã trở thành dấu ấn của kiến trúc hiện đại đầu thế kỷ XX.

Ở tầng 2, cửa sổ được thiết kế theo kiểu băng dài nằm ngang, chạy theo bề rộng gian phòng. Băng cửa sổ dài giúp công trình đón sáng và thông gió tự nhiên vô cùng hiệu quả. Vườn trên mái có diện tích lớn, phẳng, được dùng làm nơi nghỉ ngơi, thư giãn, chỗ chơi của trẻ con, chỗ tập thể dục, sinh hoạt của gia chủ.

>>> Xem thêm: Biệt thự sân vườn đơn giản, hiện đại với chất liệu gỗ, kính chủ đạo

Băng cửa sổ kéo dài là điểm nhấn độc đáo về cả hình thức và công năng của công trình

Một góc trên tầng mái của công trình, ô trống trên mảng tường lớn tựa như một khung ảnh khổng lồ

>>> Xem thêm: Lật mở từng “hộp” bê tông: Điều gì khiến Habitat 67 của Safdie Architects trở nên đặc biệt? 

Cửa sổ băng ngang kéo dài

Một trong những chi tiết dễ nhận biết nhất của Villa Savoye là hệ cửa sổ ngang chạy liên tục dọc theo mặt đứng công trình. Le Corbusier cho rằng ánh sáng tự nhiên là yếu tố quan trọng trong trải nghiệm sống. Vì vậy, thay vì sử dụng các ô cửa nhỏ truyền thống, ông thiết kế những dải cửa sổ dài nhằm:

• Đưa ánh sáng vào sâu bên trong công trình.
• Phân bổ ánh sáng đồng đều hơn.
• Mở rộng tầm nhìn ra cảnh quan xung quanh.
• Tăng cảm giác kết nối giữa con người và thiên nhiên.

Đây là giải pháp vẫn được ứng dụng rộng rãi trong thiết kế biệt thự hiện đại ngày nay. 

Mái bằng đa năng

Nguyên tắc cuối cùng là biến mái nhà thành một không gian sử dụng thực sự. Trong khi phần lớn công trình cùng thời sử dụng mái dốc, Le Corbusier lựa chọn mái bằng và tận dụng khu vực này như một phần mở rộng của không gian sống.

Tại Villa Savoye, tầng mái được tổ chức thành:

• Khu vườn trên cao.
• Không gian thư giãn ngoài trời.
• Khu vực tắm nắng.
• Nơi ngắm cảnh và nghỉ ngơi.

Ý tưởng này được xem là rất tiên tiến vào cuối những năm 1920 và trở thành tiền đề cho xu hướng sân thượng xanh, rooftop garden hay không gian sinh hoạt ngoài trời phổ biến hiện nay.

Bố cục không gian của Villa Savoye có gì đặc biệt?

Ngoài hình thức kiến trúc, cách tổ chức không gian bên trong Villa Savoye cũng là chủ đề được nhiều người quan tâm khi tìm hiểu về công trình. Biệt thự có chiều cao khoảng 9,4m, gồm hai tầng chính và một tầng mái được sử dụng như sân vườn.

Toàn bộ không gian được thiết kế xoay quanh trải nghiệm di chuyển và sự kết nối giữa con người với thiên nhiên.

Tầng một ưu tiên không gian mở

Tầng trệt chủ yếu dành cho khu vực để xe, giao thông đứng và các không gian phục vụ. Nhờ hệ cột Pilotis, tầng này gần như không bị chia cắt bởi các bức tường đặc. Người sử dụng có thể cảm nhận sự liên tục giữa công trình và cảnh quan xung quanh. Đây là một ý tưởng rất mới mẻ vào thời điểm đó, bởi phần lớn biệt thự truyền thống thường tạo ra ranh giới rõ ràng giữa bên trong và bên ngoài.

Mặt bằng công trình từ tầng một đến tầng mái (từ trái sang phải)

Sơ đồ chức năng tầng một của công trình

Không gian thông thoáng tại tầng 1 được tận dụng làm chỗ để xe cho gia đình

Không gian bên trong tầng một với sự bố trí và sắp xếp khác lạ

Tầng hai là trung tâm sinh hoạt

Tầng 2 có mặt bằng hình chữ L, gồm phòng khách, 3 phòng ngủ, bếp. Các không gian sinh hoạt chính như: Phòng khách; Phòng ngủ; Khu bếp; Các không gian sinh hoạt gia đình được bố trí quanh một khoảng sân trung tâm. Giải pháp này giúp mọi khu vực đều tiếp cận được ánh sáng tự nhiên và thông gió hiệu quả.

Khoảng sân trong đồng thời đóng vai trò như một lớp đệm chuyển tiếp giữa nội thất và thiên nhiên, giúp không gian sống trở nên dễ chịu hơn.

Sơ đồ các không gian chức năng tầng hai của công trình

Không gian sân vườn ở tầng hai được mở rộng, kết nối với thiên nhiên

Không gian sinh hoạt chung rộng rãi, thoáng đãng kết hợp với đồ nội thất đơn giản giúp công trình có sự tinh tế và hài hòa

Chi tiết ram dốc giúp Villa Savoye khác biệt với nhiều biệt thự cùng thời 

Nếu phải lựa chọn một chi tiết thể hiện rõ nhất tư duy thiết kế của Le Corbusier tại Villa Savoye, nhiều chuyên gia kiến trúc sẽ nhắc đến hệ thống ram dốc trung tâm.

Thông thường, cầu thang chỉ đóng vai trò kết nối các tầng. Tuy nhiên, Le Corbusier lại xem việc di chuyển là một phần quan trọng của trải nghiệm kiến trúc. Ông thiết kế một ram dốc kéo dài từ tầng trệt lên tầng mái, tạo nên hành trình khám phá không gian liên tục.

Khi di chuyển trên ram dốc, người sử dụng sẽ dần cảm nhận:

• Sự thay đổi của ánh sáng tự nhiên.
• Những góc nhìn mới về cảnh quan.
• Sự chuyển đổi tỷ lệ không gian.
• Mối liên hệ giữa các tầng chức năng.

Đây là cách Le Corbusier dẫn dắt cảm xúc người sử dụng thông qua kiến trúc, thay vì chỉ đơn thuần tạo ra một công trình đẹp về hình thức. Chính chi tiết này đã góp phần giúp Villa Savoye trở thành một trong những công trình được nghiên cứu nhiều nhất trong lịch sử kiến trúc hiện đại.            

Sơ đồ trục giao thông trong công trình (xanh dương: thang cuốn; xanh lá cây: ram dốc). Trục thang sử dụng đường cong kết hợp ram dốc thẳng gây ấn tượng và toát lên được chất riêng của KTS, một chất riêng phá cách.

Hình ảnh ram dốc bên trong công trình

Một góc thang cuốn bên trong công trình

Ram dốc ấn tượng dẫn lên tầng mái của công trình

Cận cảnh ram dốc khi được sử dụng để di chuyển lên tầng mái 

>>> Xem thêm: Những kiến trúc sư dám “đi ngược” xu hướng khiến giới chuyên môn phải ngả mũ

Tầng mái trở thành không gian sống thứ ba

Một trong những điểm độc đáo nhất của Villa Savoye là cách Le Corbusier biến tầng mái thành một phần không thể tách rời của trải nghiệm sống. Các bức tường cong, khoảng mở lớn và sân vườn trên cao tạo nên nhiều góc nhìn khác nhau ra cảnh quan xung quanh. Thiết kế sân thượng tạo ra tầm nhìn lớn, tự do và phóng khoáng. Sân vườn tự nhiên kết hợp phòng tắm nắng có tường kín bao quanh giúp gia chủ tận hưởng vẻ đẹp thiên nhiên một cách thoải mái và riêng tư nhất. Việc sử dụng những hình khối mang tính điêu khắc, tròn, uốn cong khiến công trình có phần đặc biệt, làm nổi bật phong cách thiết kế rất riêng của Le Corbusier. 

Người sử dụng có thể cảm nhận sự thay đổi của ánh sáng, gió và thiên nhiên theo từng thời điểm trong ngày. Điều này cho thấy Le Corbusier không xem mái nhà chỉ là lớp che chắn mà là một không gian sống thực sự.

Nếu ở tầng 2, các không gian được thiết kế chủ yếu là các khối hộp, thì tầng mái được thiết kế với không gian mở kết nối chủ yếu với thiên nhiên, hình khối mềm mại hơn. Sự bổ trợ về hình thức giữa tầng 2 và tầng mái góp phần giúp công trình hoàn hảo hơn.

Sơ đồ không gian chức năng tầng mái của công trình

Tổng thể góc nhìn từ tầng hai lên tầng mái của công trình

Một góc vườn trên mái với không gian mở, kết nối với thiên nhiên

>>> Xem thêm: Những “bóng hồng” quyền lực trong làng kiến trúc cảnh quan thế giới 

Vì sao Villa Savoye vẫn còn giá trị sau gần 100 năm?

Gần một thế kỷ đã trôi qua kể từ khi Villa Savoye được hoàn thành, nhưng công trình vẫn được xem là nguồn cảm hứng quan trọng đối với giới kiến trúc sư trên toàn thế giới.

Lý do nằm ở việc những vấn đề mà Le Corbusier đặt ra vẫn còn nguyên giá trị trong kiến trúc đương đại:

• Tối ưu công năng sử dụng.
• Tận dụng ánh sáng tự nhiên.
• Tăng cường thông gió tự nhiên.
• Kết nối không gian trong nhà và ngoài trời.
• Tạo mặt bằng linh hoạt theo nhu cầu sống.
• Đưa thiên nhiên trở lại môi trường sống đô thị.

Ngày nay, nhiều công trình nhà ở hiện đại tại Việt Nam cũng đang áp dụng những tư tưởng tương tự thông qua:

• Giếng trời.
• Sân trong.
• Mặt bằng mở.
• Không gian đa chức năng.
• Sân thượng xanh.
• Thiết kế ưu tiên ánh sáng và thông gió tự nhiên.

Điều đó cho thấy Villa Savoye không chỉ là một di sản kiến trúc mà còn là nguồn cảm hứng thiết kế vẫn đang tiếp tục ảnh hưởng đến cách con người xây dựng nhà ở hiện đại.

>>> Xem thêm: Những công trình kiến trúc đỉnh cao được đánh giá là “kỳ quan thế giới” 

FAQs – Giải đáp về kiệt tác kiến trúc Villa Savoye

Villa Savoye nằm ở đâu?

Villa Savoye tọa lạc tại thành phố Poissy, thuộc vùng Île-de-France, phía Tây Bắc Paris, Pháp.

Villa Savoye thuộc phong cách kiến trúc nào?

Công trình là một biểu tượng của kiến trúc hiện đại (Modern Architecture), đồng thời được xem là đại diện tiêu biểu cho chủ nghĩa công năng trong thiết kế kiến trúc.

Villa Savoye có còn tồn tại đến ngày nay không?

Có. Villa Savoye hiện vẫn được bảo tồn như một di sản kiến trúc quan trọng của nước Pháp và mở cửa cho khách tham quan, nghiên cứu.

Ai là kiến trúc sư thiết kế Villa Savoye?

Villa Savoye được thiết kế bởi Le Corbusier – kiến trúc sư, nhà quy hoạch đô thị và nhà lý luận kiến trúc nổi tiếng người Thụy Sĩ - Pháp.

Ngoài Villa Savoye, Le Corbusier còn nổi tiếng với công trình nào?

Ngoài Villa Savoye, Le Corbusier còn để lại nhiều kiệt tác kiến trúc hiện đại khác, nổi bật như:

• Unité d'Habitation (Marseille, Pháp): khu nhà ở xã hội nguyên mẫu, kết hợp căn hộ, nhà trẻ, siêu thị... trong một khối kiến trúc phức hợp.
• Chapelle Notre Dame du Haut (Ronchamp, Pháp): nhà nguyện nổi tiếng với thiết kế uốn cong độc đáo, mang tính biểu tượng về mặt tạo hình.
• Carpenter Center for the Visual Arts (Harvard, Mỹ): công trình duy nhất của Le Corbusier tại Bắc Mỹ, kết hợp nghệ thuật và giáo dục.
• La Tourette Monastery (Eveux, Pháp): tu viện thiết kế theo triết lý “kiến trúc phục vụ đời sống tinh thần”.

Mỗi công trình đều thể hiện rõ triết lý sáng tạo mang tính cách mạng, tiếp nối dấu ấn từ Villa Savoye của Le Corbusier.

Villa Savoye không chỉ là một căn biệt thự nổi tiếng của nước Pháp mà còn là cột mốc quan trọng đánh dấu bước chuyển mình của kiến trúc thế giới từ truyền thống sang hiện đại. Công trình là nơi Le Corbusier hiện thực hóa trọn vẹn những tư tưởng thiết kế đã làm thay đổi cách con người nhìn nhận về nhà ở, công năng và trải nghiệm không gian.

Gần 100 năm sau ngày hoàn thành, Villa Savoye vẫn được xem là một trong những công trình kiến trúc có ảnh hưởng lớn nhất mọi thời đại. Những nguyên tắc thiết kế được áp dụng tại đây vẫn tiếp tục xuất hiện trong các ngôi nhà, biệt thự và công trình đương đại trên khắp thế giới.

Nếu yêu thích những câu chuyện phía sau các công trình kiến trúc kinh điển, bạn có thể khám phá thêm các bài viết trong chuyên mục Chuyện nhà của Happynest để hiểu sâu hơn về những tác phẩm đã góp phần thay đổi lịch sử kiến trúc thế giới.

Thông tin công trình:

Tên công trình: Villa Savoye

Địa điểm: Poissy, Pháp

Kiến trúc sư: Le Corbusier

Năm thiết kế: 1928

Năm hoàn thành: 1929

Bạn đang tìm kiếm ý tưởng thiết kế nhà ở, biệt thự hoặc công trình mang dấu ấn cá nhân? Hãy để lại thông tin trong box bên dưới, Happynest sẽ kết nối bạn với kiến trúc sư và đơn vị thiết kế - thi công phù hợp để hiện thực hóa không gian sống đúng nhu cầu, ngân sách và phong cách của gia đình.