117 lượt xem
Mục lục Nhiều người cho rằng đóng kín cửa giúp nhà sạch hơn, tránh bụi và ô nhiễm. Tuy nhiên, dưới góc nhìn khoa học về thông gió, đặc biệt là chỉ số Air Changes per Hour (ACH) (số lần trao đổi không khí trong 1 giờ), việc giữ nhà quá kín có thể khiến không khí bên trong ngày càng ô nhiễm mà bạn không hề nhận ra.
Không khí trong nhà không tự “sạch lên” nếu không được thay mới
Một hiểu lầm rất phổ biến là khi đóng kín cửa, không khí trong nhà sẽ “đứng yên” và giữ được trạng thái sạch ban đầu. Trên thực tế, không khí trong nhà luôn bị tác động bởi các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của con người.
Trong khoa học thông gió, người ta dùng chỉ số Air Changes per Hour - ACH (số lần toàn bộ không khí trong phòng được thay mới trong 1 giờ) để đánh giá chất lượng không khí. Nếu một không gian có ACH càng cao, nghĩa là không khí được thay mới liên tục, giúp giảm tích tụ các chất ô nhiễm. Ngược lại, nếu ACH thấp, không khí gần như bị “tù đọng”, các chất ô nhiễm sẽ ngày càng tích lũy.
Không khí trong nhà cần được thay mới liên tục theo chỉ số ACH, vì đóng kín cửa khiến không khí tù đọng và tích tụ ô nhiễm
Theo khuyến nghị quốc tế, nhà ở nên có mức thông gió tối thiểu khoảng 0.35 ACH, tức là trong 1 giờ, ít nhất một phần đáng kể không khí cần được thay mới. Khi bạn đóng kín toàn bộ cửa, đặc biệt trong những căn nhà hiện đại có độ kín cao (airtight - khả năng ngăn không khí lọt qua khe hở), chỉ số này có thể giảm gần về 0. Điều đó đồng nghĩa với việc không khí trong nhà không được làm mới trong nhiều giờ liền.
>>> Xem thêm: Bụi mịn trong nhà đô thị: Giải pháp thiết kế và thói quen giúp giảm ô nhiễm
Khi đóng kín nhà, điều gì thực sự đang tích tụ bên trong?
Điều quan trọng cần hiểu là không khí trong nhà không chỉ đến từ bên ngoài, mà còn được “tạo ra” từ chính các hoạt động hàng ngày. Mỗi lần bạn thở, nấu ăn, tắm rửa hay đơn giản là sử dụng đồ nội thất, một lượng nhỏ các chất khác nhau được đưa vào không khí.
Trong một không gian kín, khí CO₂ (carbon dioxide - khí thải ra từ hơi thở) sẽ tăng dần theo thời gian. Khi nồng độ CO₂ cao, bạn có thể cảm thấy buồn ngủ, mệt mỏi và giảm khả năng tập trung mà không rõ nguyên nhân. Bên cạnh đó, các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOC - Volatile Organic Compounds (chất bay hơi từ sơn, gỗ công nghiệp, nhựa…) cũng liên tục phát tán từ nội thất và tích tụ trong không khí.
Độ ẩm trong nhà cũng là một yếu tố quan trọng. Các hoạt động như nấu ăn hay tắm rửa tạo ra hơi nước. Nếu không được thoát ra ngoài, độ ẩm tăng cao sẽ tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển. Ngoài ra, vi khuẩn và virus trong không khí cũng không được “pha loãng” nếu không có sự trao đổi không khí với bên ngoài.
Nhà đóng kín khiến CO₂, VOC, độ ẩm và vi khuẩn tích tụ, gây mệt mỏi và ảnh hưởng sức khỏe do không khí kém chất lượng
Chính vì vậy, khi thông gió kém, nhiều người bắt đầu xuất hiện các biểu hiện như đau đầu, khô mắt, khó chịu ở mũi họng hoặc cảm giác bí bách kéo dài. Đây là những dấu hiệu điển hình của môi trường không khí kém chất lượng trong nhà.
Vì sao nhà kín có thể ít bụi nhưng vẫn không “sạch”?
Đóng kín cửa rõ ràng có một số lợi ích nhất định. Việc này giúp hạn chế bụi từ bên ngoài bay vào, giảm tiếng ồn và giữ nhiệt tốt hơn khi sử dụng điều hòa. Đây là lý do nhiều căn hộ hiện đại được thiết kế ngày càng kín để tối ưu năng lượng.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ: khi bạn ngăn không cho không khí bên ngoài vào, bạn cũng vô tình ngăn luôn quá trình “làm mới” không khí bên trong. Không khí cũ, chứa CO₂, độ ẩm và các chất ô nhiễm khác sẽ bị giữ lại và ngày càng tích tụ.
Nói cách khác, một căn nhà kín có thể trông sạch sẽ, ít bụi hơn, nhưng chất lượng không khí lại không tốt. Bạn không nhìn thấy bụi, nhưng vẫn đang hít phải một môi trường có nồng độ CO₂ cao, độ ẩm dư thừa và nhiều chất ô nhiễm vô hình.
Nhà kín có thể ít bụi nhưng vẫn không sạch vì không khí không được làm mới, khiến CO₂, độ ẩm và chất ô nhiễm tích tụ
>>> Xem thêm: 5 cách lưu thông không khí trong nhà hiệu quả từ chuyên gia Nhật Bản
Thực tế tại nhà ở Việt Nam: Vấn đề thường bị bỏ qua
Tại Việt Nam, nhiều gia đình sống trong nhà phố hoặc căn hộ chung cư thường xuyên đóng kín cửa để tránh bụi, tiếng ồn và nhiệt nóng. Đặc biệt khi sử dụng điều hòa cả ngày, thói quen này càng phổ biến.
Tuy nhiên, điều hòa không khí (air conditioner - thiết bị làm lạnh không khí) chỉ có chức năng làm mát hoặc sưởi, chứ không có nhiệm vụ thay mới không khí. Điều này có nghĩa là không khí bạn đang hít thở vẫn là không khí cũ, chỉ được làm lạnh chứ không được “làm mới”.
Trong những khu vực có ô nhiễm cao, nhiều người lựa chọn đóng kín cửa hoàn toàn và sử dụng máy lọc không khí. Đây là một giải pháp tốt hơn so với việc không làm gì, nhưng cần hiểu rằng máy lọc không khí chỉ giúp loại bỏ bụi mịn và một số tác nhân gây hại, chứ không thể bổ sung oxy mới như thông gió tự nhiên.
Với những ngôi nhà được xây dựng theo hướng kín hoàn toàn (airtight), việc bổ sung hệ thống mechanical ventilation (thông gió cơ học - hệ thống cấp và hút không khí bằng máy) gần như là bắt buộc. Nếu không, chất lượng không khí trong nhà sẽ giảm rất nhanh chỉ sau vài giờ sinh hoạt.
Điều hòa và máy lọc không khí không thay thế được thông gió, nên nhà đóng kín lâu ngày vẫn làm giảm chất lượng không khí nếu không được cấp khí tươi
Làm thế nào để nhà vừa sạch, vừa có không khí tốt?
Giải pháp không phải là mở cửa liên tục cả ngày, mà là tạo sự cân bằng hợp lý giữa việc hạn chế bụi và đảm bảo thông gió.
Trong điều kiện bình thường, bạn nên mở cửa sổ hoặc cửa chính ít nhất một đến hai lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 15-30 phút để không khí được trao đổi. Việc này giúp giảm nồng độ CO₂ và đưa oxy mới vào trong nhà.
Các khu vực như bếp và phòng vệ sinh nên có quạt hút để đẩy hơi ẩm và mùi ra ngoài. Nếu nhà gần đường lớn hoặc khu vực nhiều bụi, bạn có thể chọn mở cửa vào thời điểm ít xe cộ, chẳng hạn sáng sớm hoặc tối muộn.
Ngoài ra, việc kiểm soát độ ẩm trong nhà cũng rất quan trọng. Giữ độ ẩm dưới 60% sẽ giúp hạn chế nấm mốc phát triển. Trong trường hợp không thể mở cửa thường xuyên, bạn có thể kết hợp máy lọc không khí để cải thiện chất lượng không khí ở mức tương đối.
Cân bằng giữa mở cửa thông gió, kiểm soát độ ẩm và dùng quạt hút giúp nhà vừa sạch vừa duy trì chất lượng không khí tốt
>>> Xem thêm: Loại cây NASA khuyên nên trồng trong nhà: Vừa lọc sạch không khí, vừa có thể chữa bệnh
Giải đáp nhanh câu hỏi thường gặp về nhà đóng kín cửa cả ngày
1. Nhà bật điều hòa cả ngày có cần mở cửa không?
Có. Điều hòa không thay mới không khí, nên bạn vẫn cần mở cửa định kỳ để đưa không khí mới vào.
2. Máy lọc không khí có thể thay thế việc mở cửa không?
Không hoàn toàn. Máy lọc chỉ làm sạch không khí cũ, không bổ sung oxy mới.
3. Mở cửa có làm nhà nhiều bụi hơn không?
Có thể có thêm bụi, nhưng lợi ích về sức khỏe từ việc trao đổi không khí thường quan trọng hơn.
Đóng kín cửa có thể giúp nhà trông sạch hơn về mặt cảm quan, nhưng lại làm giảm Air Changes per Hour (ACH) (số lần trao đổi không khí mỗi giờ), khiến không khí trong nhà ngày càng tù đọng và kém chất lượng. Một không gian sống tốt không chỉ là sạch bụi, mà còn cần có không khí được lưu thông và làm mới liên tục.
Nếu bạn đang quan tâm đến việc cải thiện chất lượng không khí và tối ưu không gian sống, hãy tham khảo thêm các bài viết chuyên sâu tại chuyên mục Kho kiến thức của Happynest để hiểu đúng và làm đúng ngay từ đầu.
Tổng hợp
*Để lại thông tin trong box dưới đây, Happynest sẽ giúp bạn kết nối đơn vị thiết kế - thi công phù hợp và nhanh chóng nhất.
