4 lượt xem
Mục lục Giữa mâm cỗ Tết miền Bắc với bánh chưng, giò lụa, gà luộc, canh măng khô nấu móng giò thường xuất hiện lặng lẽ như một món phụ. Thế nhưng trong quan niệm xưa, đây lại là món có vai trò đặc biệt: giữ vía, cân khí và cầu an cho cả năm mới. Không chỉ là câu chuyện ẩm thực, canh măng còn phản ánh một cách nhìn sâu sắc về vận khí đầu năm và nhịp sống chậm rãi của người Việt truyền thống.
Canh măng đứng sau bánh chưng nhưng đứng đầu về “khí”
Trong ký ức Tết của nhiều gia đình miền Bắc, canh măng gần như không bao giờ vắng mặt. Dù hiếm khi được nhắc đến đầu tiên, món canh này lại mang vị trí rất riêng trong tâm thức người lớn tuổi. Canh măng không phải món để ăn no hay phô trương, mà là món để “giữ khí” cho mâm cỗ.
Măng khô là măng rừng được phơi nắng nhiều ngày, tượng trưng cho sự chắt lọc và bền bỉ của tre nứa. Âm “măng” gợi “thăng”, hàm ý đi lên, phát triển. Móng giò - phần chân, phần gốc - đại diện cho nền tảng vững chắc. Khi kết hợp, bát canh măng mang thông điệp rõ ràng: năm mới có gốc rễ ổn định và có đà tiến triển lâu dài.
Canh măng là món Tết truyền thống miền Bắc mang ý nghĩa giữ khí, tượng trưng cho nền tảng vững chắc và sự thăng tiến bền bỉ trong năm mới
>>> Xem thêm: Mâm cỗ Tết truyền thống: Những món ăn không thể thiếu trong ngày Tết
Vì sao người xưa coi canh măng là món “giữ vía”?
Theo quan niệm dân gian, những ngày đầu năm là thời điểm vía rất dễ “động”. Ăn gì, nấu gì đều được tin là ảnh hưởng đến vận khí cả năm. Canh măng có vị ngọt thanh, không gắt, không cay nồng, không béo sốc. Nó làm dịu mâm cỗ vốn nhiều nếp, nhiều đạm, nhiều mỡ.
Người xưa tin rằng nếu bữa đầu năm chỉ toàn món nặng mùi, khí sẽ dễ “trọc”, gây cảm giác uể oải. Bát canh măng nóng, trong, thơm nhẹ mùi măng rừng và xương hầm chính là yếu tố cân bằng, kéo khí về trạng thái ngay ngắn. Bởi vậy mới có lời dặn truyền miệng: “Mùng Một ăn bát canh măng cho êm vía”.
Người xưa coi canh măng là món “giữ vía” vì vị thanh nhẹ giúp cân bằng mâm cỗ đầu năm và giữ vận khí ổn định, êm ả
Món canh của sự kiên nhẫn và tích lũy
Canh măng không phải món nấu vội. Măng khô phải ngâm nhiều ngày, luộc đi luộc lại để hết mùi hăng. Xương cần hầm lâu để ra vị ngọt tự nhiên. Gia vị giản dị nhưng đòi hỏi sự đúng tay.
Chính quá trình chậm rãi ấy khiến canh măng trở thành món rất “Tết”. Nó đại diện cho một triết lý sống: điều tốt đẹp cần thời gian tích lũy. Không có vận may bền vững nào đến từ sự vội vàng. Khi mâm cỗ hiện đại ngày càng tối giản, canh măng lại dễ bị lược bỏ nhất, và cũng vì thế, mâm cỗ mất đi một nhịp cân bằng tinh tế.
Canh măng là món Tết của sự kiên nhẫn và tích lũy, tượng trưng cho triết lý bền bỉ và cân bằng trong khởi đầu năm mới
Canh măng và tinh thần “ăn để cầu an”
Nếu bánh chưng là biểu tượng của no đủ, thịt đông gợi sự dư dả, thì canh măng thiên về ý nghĩa cầu an. Món canh này không phô trương, nhưng hiện diện bền bỉ suốt những ngày Tết: từ mâm cúng giao thừa đến bữa cơm sum họp.
Trong nhiều gia đình, canh măng còn là sợi dây kết nối các thế hệ. Mỗi nhà một cách nấu, một khẩu vị riêng, nhưng tinh thần chung vẫn là ăn cho yên, cho lành, cho thuận. Trẻ con chan chút nước canh vào cơm, người lớn ăn chậm rãi - bữa ăn vì thế trở nên nhẹ nhàng và ấm áp.
Canh măng mang tinh thần “ăn để cầu an”, hiện diện bền bỉ trong mâm cỗ Tết như món ăn nhẹ nhàng gắn kết các thế hệ và giữ sự an lành đầu năm
>>> Xem thêm: Chọn đúng cây cảnh phong thủy Tết để tài lộc đầy nhà, vạn sự hanh thông
Vì sao nhiều người trẻ bỏ qua món canh này?
Canh măng không “ăn ảnh”, không hợp trào lưu ẩm thực nhanh, lại mất công chuẩn bị. Trong mâm cỗ Tết hiện đại, nó dễ lép vế trước lẩu hay các món biến tấu Âu - Á. Nhưng sâu xa hơn, có lẽ chúng ta đang thiếu sự chậm rãi để hiểu giá trị của những món ăn cần chiều sâu.
Chỉ khi ngồi ăn cùng người lớn tuổi và nghe lời nhắc: “Ăn miếng canh măng cho năm mới êm ấm”, nhiều người mới nhận ra có những món ăn không dành cho khẩu vị, mà dành cho niềm tin.
Nhiều người trẻ bỏ qua canh măng vì sự cầu kỳ và thiếu “bắt mắt”, nhưng món ăn này chứa giá trị tinh thần sâu sắc về sự chậm rãi và niềm tin đầu năm
Một bát canh măng - lời chúc không nói thành lời
Tết, suy cho cùng, là mong cầu bình an, thuận hòa và đủ đầy vừa phải. Canh măng không hứa hẹn giàu sang tức thì, không rực rỡ sắc màu, nhưng giống như một lời chúc lặng lẽ: năm mới sẽ đi lên từ nền tảng vững vàng.
Nếu Tết này, mâm cỗ nhà bạn vẫn có bát canh măng nghi ngút khói, đừng vội bỏ qua. Biết đâu, đó chính là món đang âm thầm giữ vượng khí cho cả nhà - theo cách rất xưa, rất chậm và rất bền.
Câu hỏi thường gặp về canh măng ngày Tết
1. Canh măng có bắt buộc trong mâm cỗ Tết miền Bắc không?
Không bắt buộc, nhưng theo truyền thống, đây là món mang ý nghĩa cân khí và cầu an nên thường được giữ lại.
2. Vì sao canh măng hay dùng măng khô mà không phải măng tươi?
Măng khô tượng trưng cho sự chắt lọc, bền bỉ và tích lũy, phù hợp với tinh thần đầu năm.
3. Người trẻ có nên giữ món canh măng trong mâm cỗ Tết hiện đại?
Giữ hay không là lựa chọn cá nhân, nhưng hiểu ý nghĩa của món ăn giúp mâm cỗ trọn vẹn hơn về tinh thần.
>>> Xem thêm: Cắm cành và quả – Trend trang trí đưa thiên nhiên vào tổ ấm
Canh măng không chỉ là món ăn, mà là một phần của hệ giá trị Tết xưa - nơi con người ăn chậm, sống chậm và tin vào sự cân bằng. Giữ lại bát canh măng trong mâm cỗ Tết hôm nay cũng là cách giữ lại một nhịp sống an yên giữa những đổi thay.
Xem thêm các bài viết về phong tục Tết, văn hóa ẩm thực và đời sống truyền thống trong chuyên mục Đời sống của Happynest để hiểu sâu hơn những giá trị đang dần mai một.
Nguồn: afamily
*Để lại thông tin trong box dưới đây, Happynest sẽ giúp bạn kết nối đơn vị thiết kế - thi công phù hợp và nhanh chóng nhất.
