Cách tính định mức vật liệu xây dựng 2026

Định mức vật liệu xây dựng là cơ sở quan trọng để tính toán khối lượng xi măng, cát, đá, gạch, thép và nhiều loại vật tư khác trước khi khởi công. Việc xác định đúng định mức vật liệu xây nhà không chỉ giúp dự toán chi phí sát thực tế mà còn hạn chế tình trạng thiếu vật liệu làm gián đoạn thi công hoặc mua dư gây lãng phí.

Bài viết này của Happynest sẽ giúp bạn hiểu rõ định mức vật liệu xây dựng là gì, cách tính định mức vật liệu xây dựng theo từng hạng mục, những yếu tố ảnh hưởng đến định mức và các lưu ý quan trọng khi áp dụng cho nhà ở năm 2026.

Định mức vật liệu xây dựng là gì?

Định mức vật liệu xây dựng là lượng vật liệu cần thiết để hoàn thành một đơn vị khối lượng công việc xây dựng theo yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và biện pháp thi công xác định. Hiểu đơn giản, đây là căn cứ để biết cần bao nhiêu xi măng, cát, đá, thép, gạch hoặc các vật liệu khác nhằm hoàn thành một hạng mục như xây tường, đổ bê tông, trát tường hay lát nền.

Ví dụ, để xây 1m2 tường gạch dày 110mm sẽ cần một lượng gạch, xi măng và cát nhất định. Những con số này được xác định dựa trên kích thước vật liệu, mác vữa, phương pháp thi công và tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng. Khi nhân với tổng diện tích hoặc khối lượng công trình, chủ đầu tư sẽ tính được định mức vật liệu xây nhà cho toàn bộ công trình.

Định mức xây dựng giúp gia chủ dễ dàng tính toán và lập kế hoạch xây dựng, cải tạo nhà hợp lý (Ảnh: HAVEN Residence)

Đối với các công trình nhà ở dân dụng, cách tính định mức vật liệu xây dựng thường dựa trên hồ sơ thiết kế, kết cấu công trình, bản vẽ kỹ thuật và các định mức xây dựng do cơ quan quản lý nhà nước ban hành hoặc các định mức nội bộ đã được điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế.

Cần lưu ý, định mức vật liệu chỉ là cơ sở tham khảo để lập dự toán. Khối lượng vật tư thực tế có thể thay đổi tùy loại móng, chiều cao tầng, loại gạch, mác bê tông, điều kiện địa chất và biện pháp thi công.

Vì sao cần tính đúng định mức vật liệu xây nhà trước khi thi công?

Nhiều gia chủ cho rằng chỉ cần giao toàn bộ việc tính toán vật liệu cho nhà thầu. Tuy nhiên, ngay cả khi lựa chọn hình thức xây nhà trọn gói, việc hiểu cách xác định định mức vật liệu xây nhà vẫn giúp chủ đầu tư chủ động kiểm soát chi phí và đánh giá tính hợp lý của bảng dự toán.

Đặc biệt trong bối cảnh giá vật liệu xây dựng luôn có sự biến động theo từng thời điểm, chỉ cần sai lệch vài phần trăm về khối lượng cũng có thể khiến tổng chi phí phát sinh thêm hàng chục triệu đồng đối với một căn nhà phố hoặc biệt thự.

Kiểm soát ngân sách ngay từ giai đoạn lập kế hoạch

Chi phí vật liệu thường chiếm khoảng 55-70% tổng chi phí xây dựng phần thô, tùy quy mô và loại công trình. Vì vậy, việc xác định đúng định mức sẽ giúp dự toán sát thực tế hơn, từ đó chuẩn bị nguồn tài chính phù hợp và hạn chế phát sinh ngoài kế hoạch.

Ví dụ, nếu tính thiếu thép cho phần móng, chủ đầu tư có thể phải mua bổ sung với giá cao hơn do biến động thị trường hoặc phát sinh thêm chi phí vận chuyển. Ngược lại, nếu mua dư quá nhiều vật liệu hoàn thiện như gạch, đá hoặc sơn, phần vật tư còn thừa thường khó tận dụng hết hoặc khó hoàn trả.

Hạn chế gián đoạn tiến độ thi công

Một công trình muốn thi công liên tục cần có kế hoạch cung ứng vật liệu hợp lý theo từng giai đoạn. Nếu khối lượng vật tư được tính toán không chính xác, công trình có thể rơi vào tình trạng:

• Thiếu vật liệu giữa chừng, phải tạm dừng thi công.

• Mua bổ sung nhiều lần, làm tăng chi phí vận chuyển.

• Vật liệu tập kết quá nhiều gây chật mặt bằng hoặc ảnh hưởng chất lượng bảo quản.

Tính đúng định mức vật liệu xây dựng giúp việc cung ứng vật tư diễn ra khoa học hơn, đồng thời giảm nguy cơ chậm tiến độ.

Dễ dàng kiểm tra bảng dự toán của nhà thầu

Không phải chủ đầu tư nào cũng có chuyên môn về xây dựng, nhưng nếu nắm được nguyên tắc tính định mức, bạn hoàn toàn có thể đọc và đối chiếu bảng dự toán một cách dễ dàng.

Chẳng hạn, khi biết một hạng mục cần khoảng bao nhiêu gạch, xi măng hoặc thép theo thiết kế, bạn sẽ thuận lợi hơn trong việc trao đổi với đơn vị thi công nếu thấy khối lượng vật liệu được bóc tách có sự chênh lệch lớn.

Nếu đây là lần đầu bạn xây nhà và chưa biết cách lập bảng dự toán hoặc bóc tách khối lượng vật tư, hãy để lại thông tin tại box bên dưới. Happynest sẽ giúp bạn kết nối với kiến trúc sư hoặc đơn vị thiết kế - thi công phù hợp để được tư vấn phương án lập dự toán sát với nhu cầu thực tế.

Tính đúng định mức vật liệu xây dựng giúp quá trình xây sửa nhà nhanh chóng và ít rủi ro phát sinh hơn (Ảnh: Nhà 2 tầng)

>>> Xem thêm: Giải pháp vật liệu xi măng làm mát chống chọi nắng nóng gay gắt tại Việt Nam

Những yếu tố ảnh hưởng đến định mức vật liệu xây dựng

Không có một bảng định mức vật liệu xây nhà nào áp dụng chính xác cho mọi công trình. Trên thực tế, lượng vật liệu cần sử dụng có thể chênh lệch đáng kể giữa hai ngôi nhà có cùng diện tích nếu khác về kết cấu, vật liệu hoặc điều kiện thi công.

Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng sẽ giúp bạn áp dụng cách tính định mức vật liệu xây dựng linh hoạt và sát thực tế hơn.

Quy mô và kết cấu công trình

Đây là yếu tố tác động lớn nhất đến tổng khối lượng vật liệu.

Một ngôi nhà cấp 4 sẽ có định mức vật liệu khác hoàn toàn so với nhà phố 3 tầng hoặc biệt thự có tầng hầm. Riêng phần móng cũng có nhiều phương án như móng đơn, móng băng, móng cọc hoặc móng bè, mỗi loại sẽ tiêu tốn lượng bê tông, thép và cốp pha khác nhau.

Ngoài ra, chiều cao tầng, khẩu độ dầm, kích thước cột và tải trọng thiết kế cũng làm thay đổi đáng kể lượng vật tư cần sử dụng.

Loại vật liệu xây dựng được lựa chọn

Cùng một hạng mục nhưng định mức sẽ khác nhau nếu thay đổi loại vật liệu.

Ví dụ:

• Gạch đất nung và gạch bê tông khí chưng áp (AAC) có kích thước và trọng lượng khác nhau.

• Bê tông thương phẩm và bê tông trộn thủ công sử dụng cấp phối khác nhau.

• Mác vữa xây M50, M75 hay M100 sẽ thay đổi lượng xi măng và cát cần dùng.

Vì vậy, trước khi tính toán, cần xác định rõ chủng loại vật liệu sẽ sử dụng cho từng hạng mục.

Điều kiện thi công và địa chất khu đất

Địa chất nền yếu thường yêu cầu giải pháp móng phức tạp hơn, kéo theo lượng thép và bê tông tăng lên đáng kể.

Bên cạnh đó, điều kiện mặt bằng, khả năng vận chuyển vật liệu, phương pháp thi công thủ công hay cơ giới cũng có thể làm thay đổi tỷ lệ hao hụt vật liệu trong thực tế.

Đây là lý do cùng một mẫu nhà nhưng xây dựng tại hai khu vực khác nhau vẫn có thể có định mức vật liệu xây dựng không giống nhau.

Tỷ lệ hao hụt vật liệu trong quá trình thi công

Trong thực tế, việc cắt gạch, vận chuyển, bảo quản hoặc thi công đều có thể làm phát sinh hao hụt vật liệu.

Một số loại vật liệu như gạch ốp lát, đá tự nhiên hoặc thép thường được tính thêm tỷ lệ hao hụt nhất định để đảm bảo không thiếu vật tư trong quá trình thi công. Tuy nhiên, tỷ lệ này cần được kiểm soát hợp lý để tránh làm tăng chi phí không cần thiết.

Khi lập bảng định mức vật liệu xây dựng, ngoài khối lượng tính toán theo thiết kế, nhiều đơn vị còn bổ sung phần hao hụt dự kiến tùy từng loại vật liệu và điều kiện thi công cụ thể (Ảnh: Akam House)

Cách tính định mức vật liệu xây dựng theo từng hạng mục

Để lập dự toán chính xác, việc đầu tiên cần làm là bóc tách công trình thành từng hạng mục riêng thay vì tính tổng khối lượng vật liệu cho toàn bộ ngôi nhà. Mỗi hạng mục như móng, cột, dầm, sàn, tường hay mái đều có kết cấu, vật liệu và phương pháp thi công khác nhau nên định mức vật liệu xây dựng cũng không giống nhau.

Trong thực tế, các đơn vị thiết kế và thi công thường dựa trên hồ sơ kết cấu để bóc tách khối lượng bê tông, cốt thép, gạch, vữa xây, vữa trát… Sau đó mới áp dụng định mức vật liệu xây nhà tương ứng để tính lượng vật tư cần chuẩn bị.

Cách tính định mức vật liệu cho phần móng

Móng là bộ phận chịu toàn bộ tải trọng của công trình nên thường chiếm tỷ trọng lớn về bê tông và cốt thép. Tùy điều kiện địa chất và quy mô ngôi nhà mà có thể sử dụng móng đơn, móng băng, móng bè hoặc móng cọc.

Đối với phần móng, việc tính toán thường trải qua 2 bước:

• Xác định thể tích bê tông theo bản vẽ kết cấu.

• Tính lượng vật liệu để sản xuất khối lượng bê tông đó.

Công thức chung:

Thể tích bê tông = Chiều dài × Chiều rộng × Chiều cao

Sau khi có thể tích bê tông, tiếp tục xác định lượng xi măng, cát, đá và nước theo cấp phối hoặc mác bê tông được chỉ định trong hồ sơ thiết kế.

Ví dụ:

Một móng băng có kích thước:

• Dài: 10m.

• Rộng: 0,9m.

• Cao: 0,35m.

Khi đó, thể tích bê tông sẽ là: 10 × 0,9 × 0,35 = 3,15m3

Nếu sử dụng bê tông thương phẩm, chủ đầu tư chỉ cần đặt đúng khối lượng. Ngược lại, nếu trộn thủ công, cần tính tiếp lượng xi măng, cát và đá theo cấp phối.

Ngoài bê tông, phần móng còn cần tính:

• Thép móng.

• Ván khuôn.

• Dây thép buộc.

• Gạch kê thép.

• Phụ gia (nếu có).

Đây là những vật tư thường bị bỏ sót khi gia chủ tự lập bảng định mức vật liệu xây dựng.

Cách tính chi phí vật liệu làm móng nhà theo công thức tham khảo (Ảnh: Nhà Quảng Bình)

Cách tính định mức vật liệu cho cột, dầm và sàn bê tông cốt thép

Sau phần móng, hệ khung chịu lực gồm cột, dầm và sàn là hạng mục tiêu tốn nhiều vật liệu nhất của công trình. Nguyên tắc tính toán vẫn dựa trên thể tích bê tông trong hồ sơ thiết kế.

Ví dụ:

Một cột có kích thước:

• 220 × 220mm.

• Cao 3,6m.

Khi đó thể tích bê tông sẽ là: 0,22 × 0,22 × 3,6 = 0,174m3

Nếu công trình có 20 cột cùng kích thước thì cần: 0,174 × 20 = 3,48m3 bê tông

Sau khi xác định tổng thể tích, tiếp tục tính lượng:

• Xi măng.

• Cát vàng.

• Đá 1x2.

• Thép cốt.

• Ván khuôn.

Tương tự, dầm và sàn cũng được tính theo thể tích bê tông thiết kế.

Điểm cần lưu ý là lượng thép trong cột, dầm và sàn không thể tính theo công thức cố định mà phải dựa vào bản vẽ kết cấu. Vì vậy, nếu chưa có hồ sơ thiết kế chi tiết, gia chủ chỉ nên ước tính sơ bộ để lập kế hoạch tài chính, không nên dùng làm cơ sở mua vật tư.

Cách tính định mức vật liệu xây tường

Đây là hạng mục được nhiều người quan tâm nhất khi tìm kiếm cách tính vật liệu xây dựng hoặc cách tính vật liệu xây nhà. Thông thường, để tính vật liệu xây tường cần thực hiện theo các bước sau đây:

Bước 1. Tính diện tích tường

Ví dụ:

• Chiều dài tường: 12m.

• Chiều cao: 3,6m.

Diện tích tường sẽ là: 12 × 3,6 = 43,2m2

Nếu có cửa đi hoặc cửa sổ, cần trừ diện tích các ô mở trước khi tính vật liệu.

Bước 2. Xác định loại tường

Có 2 loại tường phổ biến nhất hiện nay là tường 110mm và tường 220mm. Mỗi loại tường sẽ có ưu - nhược điểm riêng, và trong quá trình thi công sẽ cần sử dụng lượng gạch, vữa hoàn toàn khác nhau. Vì vậy, gia chủ cần hiểu rõ thông tin về tường để đưa ra phương án phù hợp với nhu cầu sử dụng.

Tham khảo thêm: Chọn tường gạch hay tường bê tông khi xây nhà: Đâu là giải pháp phù hợp nhất cho gia đình bạn?

Bước 3. Xác định số lượng gạch

Ví dụ với gạch đất nung tiêu chuẩn:

• Tường 110mm thường cần khoảng 55-60 viên/m2 (đã bao gồm mạch vữa).

• Tường 220mm cần khoảng 110-120 viên/m2.

Ví dụ: 43,2m2 tường 110mm sẽ cần: 43,2 × 58 = 2.500 viên gạch

Đây chỉ là mức tham khảo. Số lượng thực tế còn phụ thuộc kích thước viên gạch, độ dày mạch vữa và tỷ lệ hao hụt.

Bước 4. Tính lượng vữa xây

Sau khi biết diện tích và loại tường, tiếp tục tính lượng vữa theo mác thiết kế.

Vữa xây gồm:

• Xi măng.

• Cát xây.

• Nước.

Khối lượng từng thành phần phụ thuộc vào:

• Mác vữa.

• Tỷ lệ phối trộn.

• Độ dày mạch xây.

Đây cũng là lý do các bảng định mức vật liệu xây dựng của từng đơn vị có thể chênh lệch nhẹ dù cùng một công trình.

Cách tính định mức vật liệu xây tường gạch (Ảnh: Nhà 2 tầng)

Cách tính định mức vật liệu cho phần mái

Đối với nhà ở dân dụng, có những loại mái phố biến sau đây:

• Mái bằng bê tông cốt thép.

• Mái Thái.

• Mái Nhật.

• Mái tôn.

• Mái ngói.

Mỗi loại mái sẽ có cách tính vật liệu khác nhau. Nếu là mái bê tông cốt thép, phương pháp tính tương tự sàn bê tông. Nếu là mái lợp ngói hoặc mái tôn, ngoài hệ kết cấu còn cần tính thêm:

• Xà gồ.

• Cầu phong.

• Li tô.

• Ngói hoặc tấm lợp.

• Phụ kiện chống dột.

• Vít liên kết.

Riêng với mái dốc, diện tích mái thực tế thường lớn hơn diện tích sàn nên không nên lấy diện tích tầng trên cùng để tính trực tiếp vật liệu.

Cách tính vật liệu xây dựng cho 1m2 nhà ở

Nhiều gia chủ thường gặp khó khăn trong việc tìm cách tính vật liệu xây dựng cho 1m2 hoặc công thức tính vật liệu xây dựng cho 1m2. Tuy nhiên, trên thực tế không có một công thức cố định áp dụng cho mọi công trình.

Lý do là cùng diện tích 1m2 nhưng lượng vật liệu sẽ thay đổi theo:

• Loại móng.

• Số tầng.

• Chiều cao tầng.

• Loại mái.

• Mác bê tông.

• Giải pháp kết cấu.

• Chủng loại vật liệu hoàn thiện.

Vì vậy, các bảng tính theo 1m2 chỉ nên sử dụng để ước tính sơ bộ, không thay thế cho hồ sơ dự toán hoặc bóc tách khối lượng.

>>> Xem thêm: Cách tính số gạch xây nhà 60m2 từ 1m2 tường chuẩn 2026 và dự toán chính xác

Các bước tính vật liệu xây dựng theo 1m2

Để có kết quả sát thực tế hơn, bạn có thể thực hiện theo trình tự sau:

Bước 1. Xác định tổng diện tích xây dựng

Ở bước này, gia chủ không nên chỉ lấy diện tích đất mà cần tính toán đầy đủ các yếu tố sau đây:

• Móng.

• Tầng trệt.

• Các tầng lầu.

• Mái.

• Ban công.

• Sân thượng (nếu có).

Đây là cơ sở quan trọng để xác định tổng khối lượng vật liệu.

Bước 2. Bóc tách từng hạng mục

Thay vì tính chung cho cả căn nhà, hãy chia thành:

• Móng.

• Khung bê tông cốt thép.

• Tường xây.

• Trát.

• Lát nền.

• Mái.

Việc bóc tách càng chi tiết thì định mức vật liệu xây nhà càng sát thực tế.

Bước 3. Áp dụng định mức tương ứng

Sau khi xác định khối lượng từng hạng mục, áp dụng bảng định mức vật liệu cho từng loại công việc.

Đây cũng là phương pháp mà các kỹ sư dự toán và nhà thầu sử dụng để lập bảng vật tư cho công trình.

Có nên sử dụng bảng định mức trên Internet?

Hiện nay có rất nhiều website chia sẻ các bảng định mức vật liệu xây dựng hoặc bảng tính vật liệu xây nhà theo 1m2. Tuy nhiên, không phải bảng nào cũng phù hợp với điều kiện thi công hiện nay.

Khi tham khảo, bạn nên lưu ý:

• Kiểm tra thời điểm cập nhật của bảng định mức.

• Xác định rõ bảng áp dụng cho nhà dân dụng hay công trình công nghiệp.

• Đối chiếu với hồ sơ thiết kế và phương án kết cấu của công trình.

• Không sử dụng một bảng duy nhất cho mọi loại nhà.

Trong trường hợp chưa có kinh nghiệm hoặc công trình có kết cấu phức tạp, việc nhờ đơn vị thiết kế lập bảng dự toán sẽ giúp hạn chế sai lệch và tránh phát sinh chi phí trong quá trình thi công.

>>> Xem thêm: Những quyết định tưởng tiết kiệm nhưng dễ khiến sửa nhà phát sinh thêm chi phí

Bảng định mức vật liệu xây nhà tham khảo năm 2026

Sau khi hiểu cách tính định mức vật liệu xây dựng, nhiều người thường muốn biết ngay một căn nhà sẽ cần bao nhiêu xi măng, cát, đá hay gạch. Tuy nhiên, không có một bảng định mức duy nhất áp dụng cho mọi công trình vì mỗi ngôi nhà đều khác nhau về diện tích, kết cấu, vật liệu và phương pháp thi công.

Do đó, bảng dưới đây chỉ mang tính tham khảo, giúp chủ đầu tư có cái nhìn tổng quan trước khi lập dự toán chi tiết.

Định mức vật liệu tham khảo cho một số hạng mục phổ biến

Đối với từng loại vật liệu, khối lượng sử dụng sẽ thay đổi theo yêu cầu thiết kế. Chẳng hạn, bê tông mác cao thường sử dụng lượng xi măng lớn hơn bê tông mác thấp; tường gạch AAC lại có định mức khác với tường gạch đất nung truyền thống.

Định mức gạch xây tham khảo

Đối với nhà ở dân dụng, lượng gạch cần dùng thường được ước tính theo diện tích tường sau khi đã trừ cửa đi và cửa sổ.

Lưu ý rằng số lượng này có thể thay đổi tùy:

• Kích thước viên gạch.

• Độ dày mạch vữa.

• Loại gạch sử dụng.

• Tỷ lệ hao hụt trong thi công.

Định mức vật liệu cho bê tông

Khi tính bê tông cho móng, cột, dầm hoặc sàn, vật liệu chính gồm:

• Xi măng.

• Cát vàng.

• Đá.

• Nước.

• Thép chịu lực.

Trong thực tế, lượng xi măng, cát và đá sẽ phụ thuộc vào cấp phối hoặc mác bê tông theo hồ sơ thiết kế. Vì vậy, chủ đầu tư không nên áp dụng các tỷ lệ phối trộn được chia sẻ trên mạng nếu chưa xác định rõ yêu cầu kỹ thuật của công trình.

Ví dụ cách tính định mức vật liệu xây dựng cho nhà 100m2

Để dễ hình dung, giả sử một gia đình xây nhà phố diện tích 100m2/sàn, quy mô 2 tầng, sử dụng kết cấu bê tông cốt thép và tường gạch đất nung.

Thay vì tính trực tiếp số lượng xi măng hay gạch ngay từ đầu, các kỹ sư dự toán sẽ thực hiện theo quy trình sau.

Bước 1. Xác định tổng diện tích xây dựng

Đây là bước nhiều gia chủ thường bỏ qua.

Diện tích xây dựng không chỉ bao gồm diện tích sàn mà còn phải cộng thêm các hạng mục như:

• Phần móng.

• 2 tầng sử dụng.

• Ban công.

• Mái.

• Cầu thang.

• Ô thông tầng (nếu có).

Tổng diện tích xây dựng chính là cơ sở để lập bảng dự toán và tính định mức vật liệu xây nhà.

Bước 2. Bóc tách từng hạng mục

Sau khi có hồ sơ thiết kế, kỹ sư sẽ tính riêng khối lượng của từng công việc:

Nhờ đó, việc tính vật liệu sẽ chính xác hơn nhiều so với cách ước lượng theo kinh nghiệm.

Bước 3. Áp dụng định mức vật liệu

Ví dụ:

Sau khi bóc tách được:

• Bao nhiêu m3 bê tông.

• Bao nhiêu m2 tường.

• Bao nhiêu m2 trát.

• Bao nhiêu m2 lát nền.

Kỹ sư sẽ áp dụng định mức tương ứng để tính:

• Bao nhiêu bao xi măng.

• Bao nhiêu m3 cát.

• Bao nhiêu m3 đá.

• Bao nhiêu viên gạch.

• Bao nhiêu kg thép.

Đây cũng chính là cơ sở để lập bảng vật tư và dự toán chi phí xây dựng.

Bước 4. Kiểm tra lại theo thực tế công trình

Sau khi hoàn thành bảng tính, cần rà soát thêm các yếu tố như:

• Địa chất nền đất.

• Thay đổi vật liệu hoàn thiện.

• Điều chỉnh kết cấu.

• Phần phát sinh trong quá trình thi công.

Việc kiểm tra lần cuối giúp bảng định mức vật liệu xây dựng sát với thực tế hơn, đồng thời giảm nguy cơ phát sinh chi phí khi công trình đã khởi công.

Những sai lầm khiến tính thiếu hoặc dư vật liệu xây dựng

Không ít công trình phát sinh hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng chỉ vì xác định sai khối lượng vật tư ngay từ đầu. Phần lớn sai lệch không đến từ công thức tính mà xuất phát từ những lỗi rất phổ biến trong quá trình lập dự toán.

Chỉ tính theo diện tích sàn mà bỏ qua hạng mục khác

Nhiều người chỉ lấy diện tích đất hoặc diện tích sàn nhân với một hệ số để ước tính vật liệu. Trong khi đó, phần móng, mái, cầu thang, ban công, ô thông tầng hay sân thượng đều cần được tính riêng.

Nếu bỏ sót các hạng mục này, bảng định mức vật liệu xây nhà sẽ thấp hơn đáng kể so với nhu cầu thực tế.

Áp dụng cùng một bảng định mức cho mọi công trình

Không có công thức nào phù hợp với tất cả các loại nhà. Một căn nhà cấp 4 ở nông thôn sẽ có định mức khác với nhà phố 3 tầng trong khu đô thị hoặc biệt thự sử dụng nhiều kết cấu bê tông cốt thép.

Việc sao chép nguyên một bảng tính trên Internet mà không điều chỉnh theo hồ sơ thiết kế là nguyên nhân khiến nhiều chủ đầu tư mua thiếu hoặc dư vật liệu.

Không cập nhật vật liệu và công nghệ xây dựng mới

Những năm gần đây, nhiều loại vật liệu mới như gạch bê tông khí chưng áp, bê tông thương phẩm, keo dán gạch hay vữa khô trộn sẵn được sử dụng ngày càng phổ biến.

Nếu vẫn áp dụng các bảng định mức cũ được xây dựng cho vật liệu truyền thống, kết quả tính toán sẽ không còn phù hợp.

Không tính đến tỷ lệ hao hụt hợp lý

Nếu không cộng thêm phần hao hụt, công trình rất dễ thiếu vật liệu trong quá trình thi công.

Ngược lại, nếu cộng quá nhiều sẽ làm tăng chi phí đầu tư và khiến lượng vật tư tồn kho lớn sau khi hoàn thành công trình.

Vì vậy, tỷ lệ hao hụt nên được xác định dựa trên:

• Loại vật liệu.

• Điều kiện thi công.

• Kinh nghiệm của đơn vị lập dự toán.

Thay vì mua toàn bộ vật liệu ngay từ đầu, nhiều chuyên gia khuyến nghị nên chia thành nhiều đợt cung ứng theo tiến độ thi công. Cách làm này vừa giúp kiểm soát chi phí, vừa giảm rủi ro tồn kho hoặc hư hỏng vật liệu

Không đối chiếu với hồ sơ thiết kế

Một bảng định mức vật liệu xây dựng chỉ thực sự có giá trị khi được lập dựa trên bản vẽ thiết kế và hồ sơ kết cấu.

Nếu chưa có hồ sơ thiết kế, mọi phép tính chỉ mang tính tham khảo để dự trù ngân sách ban đầu. Việc sử dụng những con số này để mua vật liệu hoặc ký hợp đồng thi công có thể dẫn đến nhiều rủi ro và phát sinh không mong muốn.

Khi nào nên tự tính định mức vật liệu và khi nào nên thuê đơn vị lập dự toán?

Với sự hỗ trợ của nhiều bảng tính và phần mềm hiện nay, không ít gia chủ lựa chọn tự tính định mức vật liệu xây dựng để chủ động kiểm soát chi phí. Tuy nhiên, phương án này chỉ thực sự phù hợp trong một số trường hợp nhất định.

Việc xác định đúng thời điểm nên tự tính hay thuê đơn vị chuyên môn sẽ giúp tiết kiệm thời gian, hạn chế sai sót và tránh phát sinh chi phí trong quá trình thi công.

Tự tính định mức vật liệu khi nào?

Việc tự tính vật liệu phù hợp khi mục tiêu của bạn là dự trù ngân sách ban đầu hoặc so sánh các phương án xây dựng.

Thông thường, gia chủ có thể tự tính trong các trường hợp:

• Công trình quy mô nhỏ như nhà cấp 4 hoặc nhà 1 tầng đơn giản.

• Đã có hồ sơ thiết kế đầy đủ.

• Chỉ cần ước tính chi phí để chuẩn bị tài chính.

• Muốn kiểm tra sơ bộ bảng dự toán của nhà thầu.

Trong trường hợp này, việc kết hợp cách tính định mức vật liệu xây dựng, bảng định mức tham khảo và bản vẽ thiết kế sẽ giúp kết quả tương đối sát với thực tế.

Thuê đơn vị lập dự toán khi nào?

Đối với những công trình có kết cấu phức tạp, việc tự tính thường tiềm ẩn nhiều rủi ro do khối lượng công việc lớn và yêu cầu kỹ thuật cao.

Bạn nên cân nhắc thuê đơn vị chuyên môn nếu công trình thuộc một trong các trường hợp sau:

• Nhà từ 2 tầng trở lên.

• Có tầng hầm hoặc bán hầm.

• Sử dụng móng cọc, móng bè hoặc kết cấu đặc biệt.

• Có nhiều không gian vượt nhịp lớn.

• Thiết kế theo phong cách hiện đại với nhiều chi tiết bê tông đúc hoặc vật liệu hoàn thiện cao cấp.

• Chuẩn bị ký hợp đồng xây dựng trọn gói hoặc phần thô.

Chi phí lập dự toán thường chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng mức đầu tư nhưng có thể giúp hạn chế những khoản phát sinh lớn trong quá trình thi công.

So sánh giữa tự tính và thuê đơn vị lập dự toán

Nếu đây là lần đầu xây nhà, việc có một bảng dự toán được lập bài bản sẽ giúp bạn dễ dàng làm việc với nhà thầu, đồng thời tránh được nhiều tranh chấp về khối lượng vật tư trong quá trình thi công.

Checklist trước khi lập bảng định mức vật liệu xây dựng

Trước khi bắt đầu tính toán định mức vật liệu xây nhà, hãy kiểm tra xem bạn đã chuẩn bị đầy đủ các thông tin dưới đây hay chưa.

Checklist hồ sơ cần chuẩn bị

• Hồ sơ thiết kế kiến trúc.

• Hồ sơ kết cấu.

• Phương án móng.

• Quy mô công trình (số tầng, diện tích).

• Chủng loại vật liệu sử dụng.

• Mác bê tông.

• Loại gạch xây.

• Phương án mái.

• Điều kiện địa chất khu đất.

• Tiến độ thi công dự kiến.

Nếu còn thiếu một trong các thông tin trên, kết quả tính toán chỉ nên xem là cơ sở tham khảo để lập kế hoạch tài chính, chưa đủ để lập bảng vật tư chính thức.

Checklist khi kiểm tra bảng dự toán của nhà thầu

Bên cạnh việc tự tính toán, gia chủ cũng nên rà soát bảng dự toán trước khi ký hợp đồng thi công.

Bạn có thể tự kiểm tra nhanh theo các tiêu chí sau:

• Khối lượng từng hạng mục đã được bóc tách rõ ràng chưa?

• Định mức vật liệu có phù hợp với bản vẽ thiết kế không?

• Đã tách riêng vật liệu phần thô và hoàn thiện chưa?

• Có tính tỷ lệ hao hụt hợp lý hay không?

• Các loại vật liệu ghi trong dự toán có đúng với vật liệu đã thống nhất?

• Có ghi rõ đơn vị tính và khối lượng từng loại vật tư?

• Có dự phòng cho các hạng mục phát sinh hợp lý không?

Chỉ cần dành thêm một chút thời gian kiểm tra, bạn có thể hạn chế đáng kể những khoản phát sinh ngoài kế hoạch trong quá trình xây dựng.

Câu hỏi thường gặp về cách tính định mức vật liệu xây dựng

1. Định mức vật liệu xây dựng có áp dụng giống nhau cho mọi công trình không?

Không. Định mức vật liệu xây dựng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô công trình, số tầng, loại móng, kết cấu chịu lực, vật liệu sử dụng và điều kiện thi công. Vì vậy, cùng diện tích xây dựng nhưng hai công trình khác nhau vẫn có thể có lượng vật tư chênh lệch đáng kể.

2. Có thể tính chính xác vật liệu xây nhà chỉ dựa vào diện tích 1m2 không?

Không nên. Các bảng tính theo 1m2 chỉ phù hợp để ước tính sơ bộ ngân sách. Muốn xác định chính xác định mức vật liệu xây nhà, cần bóc tách khối lượng từ hồ sơ thiết kế và áp dụng định mức cho từng hạng mục riêng biệt.

3. Có nên sử dụng bảng định mức vật liệu xây dựng tải trên Internet?

Bạn có thể tham khảo để hiểu nguyên tắc tính toán hoặc dự trù chi phí ban đầu. Tuy nhiên, cần kiểm tra thời điểm cập nhật, nguồn dữ liệu và phạm vi áp dụng của bảng định mức. Không nên sử dụng nguyên xi cho công trình của mình nếu chưa đối chiếu với hồ sơ thiết kế.

4. Làm thế nào để hạn chế phát sinh vật liệu khi xây nhà?

Để giảm tình trạng mua thiếu hoặc dư vật liệu, bạn nên:

• Hoàn thiện hồ sơ thiết kế trước khi lập dự toán.

• Bóc tách khối lượng theo từng hạng mục.

• Cập nhật giá vật liệu tại thời điểm thi công.

• Chia nhiều đợt mua vật liệu theo tiến độ thay vì tập kết toàn bộ ngay từ đầu.

• Kiểm tra bảng dự toán cùng kiến trúc sư hoặc kỹ sư xây dựng trước khi ký hợp đồng.

5. Nếu chưa có kinh nghiệm xây nhà, nên bắt đầu từ đâu?

Thay vì vội vàng tìm bảng định mức hoặc công thức trên Internet, bạn nên hoàn thiện phương án thiết kế trước. Khi đã có hồ sơ thiết kế và kết cấu, việc tính định mức vật liệu xây dựng sẽ chính xác và sát với nhu cầu thực tế hơn rất nhiều.

>>> Xem thêm: Những vật liệu nhìn sang lúc mới làm nhưng ở lâu mới thấy bất tiện

Việc nắm được cách tính định mức vật liệu xây dựng không chỉ giúp chủ đầu tư dự trù chính xác chi phí mà còn chủ động kiểm soát khối lượng vật tư trong suốt quá trình thi công. Tuy nhiên, để có bảng định mức vật liệu xây nhà sát thực tế, cần kết hợp giữa hồ sơ thiết kế, điều kiện công trình và các định mức xây dựng đang được áp dụng, thay vì chỉ dựa vào những bảng tính tham khảo trên Internet.

Xem thêm các bài viết chuyên sâu tại chuyên mục Kho kiến thức của Happynest để tham khảo các kinh nghiệm xây dựng nhà ở thực tế từ chuyên gia và cộng đồng người dùng.

Tổng hợp

Nếu bạn đang chuẩn bị xây nhà và muốn lập dự toán vật liệu hoặc kiểm tra bảng bóc tách khối lượng trước khi làm việc với nhà thầu, Happynest có thể kết nối bạn với kiến trúc sư và đơn vị thiết kế - thi công phù hợp để được tư vấn theo đúng nhu cầu, quy mô công trình và ngân sách của gia đình.