Tại sao người Nhật vẫn duy trì thói quen ngủ sàn dù cuộc sống hiện đại?

Trong khi nệm lò xo cao cấp là tiêu chuẩn nghỉ ngơi tại phương Tây, người Nhật vẫn trung thành với chiếu Tatami và nệm Futon trải trực tiếp trên sàn nhà. Thói quen này không đơn thuần là sự hoài cổ, mà là sự kết hợp tinh tế giữa triết lý sống tối giản, giải pháp tối ưu diện tích cho căn hộ đô thị và những lợi ích bất ngờ đối với sức khỏe xương khớp đã được kiểm chứng qua nhiều thế hệ.

Lịch sử hình thành thói quen ngủ sàn ở Nhật Bản

Trong lịch sử Nhật Bản, giường từng là vật dụng xa xỉ chỉ dành cho tầng lớp quý tộc.

Vào thời kỳ Nara (710 - 794), người lao động thường ngủ trên rơm hoặc chiếu cói thô sơ, trong khi giới thượng lưu mới có điều kiện sử dụng giường gỗ.

Đến thời kỳ Heian (794 - 1185), khái niệm giường dần được thay thế bằng các lớp chiếu Tatami xếp chồng lên nhau. Khi đó, số lượng và độ cao của lớp chiếu còn được xem như biểu tượng địa vị xã hội.

Sang thời kỳ Edo (1603 - 1868), bông vẫn là vật liệu quý hiếm nên nhiều người chỉ lót quần áo cũ để ngủ. Phải đến cuối thế kỷ 19, khi bông nhập khẩu trở nên phổ biến hơn, nệm Futon mới bắt đầu xuất hiện rộng rãi trong các gia đình Nhật Bản.

Từ đó, Futon dần trở thành giải pháp ngủ phổ biến, phù hợp với điều kiện nhà ở và lối sống của người Nhật.

Thói quen ngủ sàn ở Nhật hình thành từ lịch sử khi giường từng là vật xa xỉ, và theo thời gian chiếu tatami cùng nệm futon trở thành giải pháp ngủ phổ biến phù hợp nhà ở và lối sống Nhật

>>> Xem thêm: Nệm Futon là gì? Nguồn gốc và cấu tạo chi tiết của nệm Futon Nhật Bản

Vì sao người Nhật vẫn giữ thói quen ngủ sàn?

Giải pháp tối ưu cho không gian sống

Nhật Bản là quốc gia có mật độ dân cư cao và diện tích nhà ở khá hạn chế, đặc biệt tại các đô thị lớn. Việc đặt một chiếc giường cố định sẽ chiếm nhiều diện tích trong phòng. Ngược lại, nệm Futon có thể gấp gọn và cất vào tủ âm tường (oshiire) sau khi thức dậy.

Nhờ vậy, một căn phòng có thể linh hoạt sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau:

• Phòng khách

• Phòng làm việc

• Phòng ngủ

Đây cũng là biểu hiện rõ nét của lối sống tối giản đặc trưng của người Nhật.

Tối ưu hóa tính an toàn và khả năng thích nghi nghịch cảnh

Việc ưu tiên ngủ sát mặt sàn không chỉ là một nét văn hóa mà còn là chiến lược sinh tồn thông minh của người dân xứ sở Phù Tang - nơi nằm trên "vành đai lửa" Thái Bình Dương với tần suất động đất dày đặc. Thiết kế phòng ngủ này mang lại những lợi ích bảo vệ thiết thực:

Hệ thống "cảnh báo sớm" tự nhiên

Ngủ trực tiếp trên chiếu Tatami giúp cơ thể cảm nhận những rung chấn đầu tiên từ lòng đất nhanh hơn so với việc nằm trên khung giường lò xo có độ nhún cao. Điều này giúp gia chủ có thêm những "giây vàng" quý giá để phản ứng và di chuyển đến nơi trú ẩn an toàn.

Thiết kế không rào cản cho mọi lứa tuổi

• Đối với trẻ nhỏ: Loại bỏ hoàn toàn nguy cơ trẻ bị ngã khỏi giường cao khi ngủ say, giúp cha mẹ yên tâm hơn trong việc chăm sóc con cái.

• Đối với người cao tuổi: Việc di chuyển từ tư thế nằm sang đứng ở độ cao sát mặt đất (với sự hỗ trợ của các điểm tì vững chãi) giúp hạn chế các tai nạn trượt ngã do mất thăng bằng thường gặp ở các loại giường cao.

• Gắn kết năng lượng gia đình: Không gian ngủ không bị chia cắt bởi các khung giường đơn lẻ cho phép cả gia đình có thể nằm cạnh nhau trên một mặt phẳng lớn. Điều này không chỉ tạo cảm giác an tâm, ấm áp mà còn tăng cường sự gắn kết giữa các thành viên, một giá trị tinh thần cốt lõi trong lối sống của người Nhật.

Mang lại lợi ích cho cột sống

Nhiều người Nhật tin rằng ngủ trên bề mặt phẳng và hơi cứng giúp cột sống giữ được tư thế tự nhiên.

Khác với một số loại nệm mềm dễ gây lún, nệm Futon kết hợp với sàn Tatami tạo sự nâng đỡ đồng đều cho cơ thể.

Một số lợi ích thường được nhắc đến gồm:

• Giảm áp lực lên lưng

• Hỗ trợ tuần hoàn máu

• Giúp cơ thể thư giãn sau khi ngủ

Ngủ futon trên tatami giúp cả gia đình dễ ngủ cạnh nhau tăng gắn kết và hỗ trợ cột sống nhờ bề mặt phẳng, nâng đỡ cơ thể tốt hơn.

>>> Xem thêm: 7 thiết kế tạo nên sự khác biệt trong phòng tắm của người Nhật, gia chủ Việt có thể tham khảo

Khả năng thích nghi tối ưu với khí hậu đặc thù của Nhật Bản

Thiết kế ngủ sát mặt sàn là giải pháp điều hòa nhiệt độ tự nhiên, giúp người Nhật đối phó hiệu quả với sự khắc nghiệt của thời tiết theo mùa:

• Giải nhiệt mùa hè: Theo nguyên lý khí động học, không khí mát luôn tích tụ ở tầng thấp. Việc ngủ sát sàn giúp cơ thể tiếp cận luồng khí thông thoáng này, giảm bớt sự oi bức và độ ẩm cao đặc trưng của mùa hè Nhật Bản.

• Tối ưu nhiệt lượng mùa đông: Khi kết hợp với hệ thống sưởi sàn hiện đại hoặc bàn sưởi Kotatsu truyền thống, vị trí ngủ gần mặt đất giúp hấp thụ nhiệt lượng trực tiếp và giữ ấm cơ thể hiệu quả hơn so với việc nằm trên giường cao vốn dễ bị thất thoát nhiệt.

Sự linh hoạt này biến thói quen ngủ sàn trở thành một phương thức sinh hoạt khoa học, giúp gia chủ duy trì trạng thái thoải mái nhất trong suốt cả bốn mùa.

Dễ dàng vệ sinh và bảo quản

So với giường cố định, nệm Futon dễ vệ sinh hơn rất nhiều.

Người Nhật thường:

• Phơi nệm ngoài nắng để diệt khuẩn

• Làm tơi sợi bông

• Tránh mạt bụi và ẩm mốc

Nhiều ban công trong các ngôi nhà Nhật được thiết kế quay về hướng Nam để đón ánh nắng tốt hơn, thuận tiện cho việc phơi nệm.

Ngoài ra, việc gấp nệm và cất vào tủ mỗi sáng còn giúp hạn chế hơi ẩm tích tụ giữa nệm và chiếu Tatami.

Nệm futon dễ vệ sinh vì có thể phơi nắng, làm tơi sợi bông và gấp cất mỗi ngày, giúp hạn chế ẩm mốc và mạt bụi

Triết lý sống tối giản qua thói quen ngủ sàn truyền thống

Việc duy trì nệm Futon và chiếu Tatami không chỉ là giải pháp tiện nghi mà còn là hiện thực hóa triết lý sống đặc trưng của người Nhật trong kỷ nguyên hiện đại:

• Tư duy tối giản: Loại bỏ khung giường cồng kềnh giúp giải phóng không gian kiến trúc, hướng tâm trí đến sự tĩnh lặng và giảm bớt sự lệ thuộc vào vật chất hữu hình.

• Tối ưu hóa công năng diện tích: Khả năng gấp gọn nệm giúp một không gian duy nhất có thể linh hoạt chuyển đổi công năng từ phòng ngủ sang phòng làm việc hoặc nơi tiếp khách, đáp ứng hoàn hảo tiêu chuẩn sống tại các đô thị mật độ cao.

• Gìn giữ di sản trong nhịp sống mới: Dù các dòng giường nệm phương Tây ngày càng phổ biến, người Nhật vẫn trân trọng việc ngủ sát mặt đất như một cách kết nối với nguồn cội và duy trì nếp sinh hoạt điều độ, kỷ luật của tổ tiên.

Thói quen này khẳng định rằng giá trị của sự nghỉ ngơi không nằm ở sự xa hoa của nội thất, mà ở sự hòa hợp giữa con người, không gian và các giá trị văn hóa bền vững.

Ngủ sàn bằng futon phản ánh lối sống tối giản, tiết kiệm không gian và giữ gìn truyền thống của người Nhật

>>> Xem thêm: Tại sao không nên đặt nệm trực tiếp xuống sàn mà nên dùng khung giường?

Ngủ trên sàn với nệm Futon không phải là thói quen lỗi thời mà là giải pháp phù hợp với điều kiện nhà ở, khí hậu và lối sống của người Nhật. Sự linh hoạt, an toàn và dễ vệ sinh khiến phương pháp này vẫn được duy trì qua nhiều thế hệ, trở thành một nét văn hóa đặc trưng của đất nước mặt trời mọc.

Giải đáp thắc mắc (FAQ) - Những điều cần biết về thói quen ngủ sàn của người Nhật

Ngủ trực tiếp trên sàn nhà có gây đau lưng không?

Thực tế, việc ngủ trên một bề mặt phẳng và có độ cứng vừa phải như chiếu Tatami kết hợp với nệm Futon giúp cột sống được giữ thẳng, giảm áp lực lên các khớp so với nệm lò xo quá mềm. Tuy nhiên, nếu bạn đã quen ngủ nệm mềm, cơ thể sẽ cần khoảng 1-2 tuần để thích nghi với sự thay đổi này.

Trẻ em ngủ sàn có an toàn hơn ngủ giường không?

Rất an toàn. Ngủ sàn loại bỏ hoàn toàn nguy cơ trẻ bị ngã từ trên cao xuống đất khi xoay người trong lúc ngủ. Đây là lý do nhiều gia đình Nhật Bản ưu tiên trải nệm lớn cho cả nhà cùng ngủ để vừa bảo vệ trẻ, vừa tăng sự gắn kết tình cảm.

Người cao tuổi gặp khó khăn gì khi ngủ sàn?

Đối với những người gặp vấn đề về khớp gối nặng, việc đứng lên từ vị trí sát mặt đất có thể gây đau. Trong trường hợp này, người Nhật hiện đại thường sử dụng giường gấp thấp hoặc nệm có độ dày lớn hơn (khoảng 10-15cm) để hỗ trợ việc đứng lên ngồi xuống dễ dàng hơn mà vẫn giữ được tinh thần tối giản.

Tôi có thể áp dụng cách ngủ này tại Việt Nam không?

Hoàn toàn có thể, đặc biệt là trong các căn hộ chung cư có diện tích nhỏ. Tuy nhiên, do khí hậu Việt Nam có mùa nồm ẩm, bạn nên kê thêm một lớp giường pallet gỗ thấp (cao khoảng 3-5cm) hoặc sử dụng chiếu điều hòa phía trên nệm để tạo khoảng trống lưu thông không khí, tránh hơi đất ảnh hưởng đến sức khỏe.

Xem thêm các kiến thức chăm sóc sức khỏe và đời sống khoa học khác trong chuyên mục Đời sống của Happynest.

Nguồn: vtcnews

*Để lại thông tin trong box dưới đây, Happynest sẽ giúp bạn kết nối đơn vị thiết kế - thi công phù hợp và nhanh chóng nhất.