5 lượt xem
Mục lục Tiền thưởng, lương tháng 13 và các khoản thu cuối năm thường mang lại cảm giác dư dả hiếm có. Nhưng chính tâm lý “thoải mái một chút cho xứng cả năm vất vả” lại khiến nhiều người chi tiêu quá tay trong dịp Tết, để rồi bước sang năm mới với áp lực tài chính kéo dài. Theo các chuyên gia, quản lý tiền Tết không phải là thắt chặt niềm vui, mà là sắp xếp lại dòng tiền để cái Tết đủ đầy mà vẫn an tâm sau kỳ nghỉ.
Theo Nguyễn Thu Giang – thạc sĩ, cố vấn tài chính tại FIDT, Tết là giai đoạn cảm xúc rất dễ lấn át lý trí. Khi mua sắm, biếu tặng, tụ họp diễn ra dồn dập, nếu không có kế hoạch từ đầu, dòng tiền sẽ “trôi” rất nhanh mà người chi tiêu không kịp nhận ra. Dưới đây là 5 bước quản lý tiền Tết đơn giản nhưng hiệu quả, giúp tránh rơi vào cảnh “vỡ trận” tài chính sau kỳ nghỉ.
Theo chuyên gia tài chính Nguyễn Thu Giang, Tết dễ khiến chi tiêu mất kiểm soát do cảm xúc lấn át, nên cần áp dụng 5 bước quản lý tiền đơn giản để tránh “vỡ trận” tài chính sau kỳ nghỉ.
>>> Xem thêm: 10 mẹo mua sắm trong ngày Tết giúp bạn tiết kiệm nhất có thể
Bước 1: Thống kê đầy đủ thu – chi cuối năm
Quản lý tiền luôn bắt đầu từ việc nhìn rõ mình có bao nhiêu và sẽ tiêu bao nhiêu. Trước Tết, hãy dành thời gian liệt kê toàn bộ các khoản thu cuối năm như lương tháng 13, thưởng hiệu suất, tiền hoàn thuế, quà biếu bằng tiền, kể cả những khoản nhỏ nhưng chắc chắn có. Song song với đó là danh sách chi tiêu cho Tết: ăn uống, mua sắm quần áo, trang trí nhà cửa, quà biếu hai bên gia đình, lì xì, du lịch, tụ họp bạn bè.
Nhiều người thường chỉ nhớ mình “được thưởng bao nhiêu” mà không hình dung tổng chi cho Tết là bao nhiêu. Những khoản nhỏ như cà phê đầu năm, lì xì phát sinh hay các buổi tụ tập bạn bè nếu cộng dồn lại có thể chiếm tỷ trọng đáng kể trong ngân sách Tết.
Trước Tết cần thống kê đầy đủ các khoản thu và chi dự kiến để nhìn rõ ngân sách, tránh tiêu vượt kiểm soát do các khoản nhỏ cộng dồn.
Bước 2: Ưu tiên tiết kiệm trước khi chi tiêu
Một sai lầm phổ biến là coi tiền thưởng Tết như “khoản tiền thêm”, chi tiêu trước rồi cuối cùng mới nghĩ đến tiết kiệm. Cách làm này gần như chắc chắn khiến việc tích lũy thất bại. Theo chuyên gia, ngay khi tiền về, nên trích trước một phần cố định – khoảng 20–30% hoặc theo mục tiêu cá nhân – để gửi tiết kiệm hoặc đầu tư, và tách riêng khỏi tài khoản chi tiêu hằng ngày.
Khi khoản tiết kiệm không nằm trong “tầm tay”, người chi tiêu sẽ tự điều chỉnh hành vi theo số tiền còn lại. Đây là cách đơn giản nhưng rất hiệu quả để tránh chi theo cảm xúc.
Nên trích một phần tiền thưởng Tết để tiết kiệm ngay từ đầu, tách riêng khỏi tài khoản chi tiêu để tránh chi tiêu theo cảm xúc.
Bước 3: Khoanh vùng ngân sách chi tiêu Tết
Sau khi trích tiết kiệm, phần tiền còn lại cần được chia rõ cho các nhóm chi. Thông thường, chi tiêu Tết có thể chia thành hai nhóm lớn: chi cho người thân và chi cho bản thân. Tỷ lệ phân bổ phụ thuộc vào giai đoạn sống, trách nhiệm gia đình và mục tiêu tài chính của mỗi người.
Thạc sĩ Nguyễn Thu Giang ví việc phân bổ này như sắp xếp một đội hình bóng đá: tiết kiệm – đầu tư là “hàng tấn công”, chi cho gia đình là “hàng phòng thủ”, còn chi cho bản thân là “tuyến giữa”. Không có công thức chung cho tất cả, nhưng điều quan trọng là bạn chủ động chọn “đội hình” của mình, thay vì để chi tiêu tự phát dẫn dắt.
Ở nhóm 20–30 tuổi, độc thân hoặc mới lập gia đình, chi tiêu thường ưu tiên trải nghiệm và tự thưởng, có thể dành 40–50% tiền thưởng cho Tết nhưng vẫn nên giữ tối thiểu 20–30% để tiết kiệm. Với nhóm 30–45 tuổi, khi áp lực con cái và nợ tài chính tăng lên, ưu tiên nên là quỹ dự phòng, học phí và trả nợ trước hạn, tỷ lệ tiết kiệm vì thế cần cao hơn. Nhóm trên 45 tuổi thường tiết chế chi tiêu Tết, tập trung vào sức khỏe và sum họp gia đình, ưu tiên bảo toàn vốn.
Sau khi trích tiết kiệm, cần khoanh vùng ngân sách chi tiêu Tết theo từng nhóm (gia đình – bản thân) phù hợp độ tuổi và giai đoạn sống để tránh chi tiêu tự phát.
>>> Xem thêm: 5 mặt hàng nên mua sớm để tiết kiệm chi phí dịp Tết Nguyên Đán
Bước 4: Lập danh sách mua sắm và đặt giới hạn rõ ràng
Chi tiêu Tết dễ vượt kế hoạch nhất ở khâu mua sắm và biếu tặng, khi nhiều quyết định được đưa ra theo cảm hứng. Vì vậy, lập danh sách chi tiết là bước không nên bỏ qua. Danh sách cần ghi rõ mua gì, tặng ai, dự trù bao nhiêu tiền, kể cả chi phí đi lại, vui chơi.
Những quyết định mơ hồ như “thấy hợp thì mua”, “tới đó tính” thường khiến ngân sách bị đội lên rất nhanh. Khi có danh sách và giới hạn cụ thể, bạn cũng tự tin hơn khi từ chối những khoản chi phát sinh không cần thiết.
Chuyên gia cũng khuyến nghị nên phân bổ mua sắm trong cả năm thay vì dồn vào dịp Tết. Đồ gia dụng có thể mua từ đầu năm, quần áo mua vào cuối mùa với giá tốt nhưng vẫn dùng cho năm sau. Đó không phải là mua muộn, mà là mua sớm cho kế hoạch dài hạn.
Lập danh sách mua sắm và đặt giới hạn chi tiêu rõ ràng giúp kiểm soát chi phí Tết, tránh mua sắm theo cảm hứng và phát sinh không cần thiết.
Bước 5: Theo dõi và điều chỉnh ngay trong Tết
Nhiều người chỉ tổng kết chi tiêu sau Tết, khi tiền đã gần cạn. Việc theo dõi chi tiêu ngay trong những ngày nghỉ sẽ giúp bạn kịp thời điều chỉnh. Chỉ cần một ứng dụng ghi chép đơn giản hoặc một cuốn sổ nhỏ, ghi lại từng khoản chi mỗi ngày. Nếu thấy hạng mục nào đang vượt kế hoạch, có thể chủ động giảm ở các khoản khác để cân bằng.
Sau Tết, việc rà soát lại toàn bộ chi tiêu không chỉ giúp bạn kiểm soát tài chính, mà còn nhìn rõ thói quen dùng tiền của bản thân, tránh lặp lại vòng xoáy “thưởng nhiều – tiêu hết – rồi tiếc nuối” mỗi năm.
Theo dõi chi tiêu ngay trong Tết giúp kịp thời điều chỉnh ngân sách, tránh tiêu quá tay và rút kinh nghiệm tài chính cho những năm sau.
FAQs – Câu hỏi thường gặp
Có nên dùng hết tiền thưởng Tết để chi tiêu không?
Không nên. Việc trích một phần tiết kiệm ngay khi tiền về giúp tránh áp lực tài chính kéo dài sau Tết.
Tỷ lệ tiết kiệm bao nhiêu là hợp lý dịp Tết?
Thông thường nên dành ít nhất 20–30% tiền thưởng cho tiết kiệm hoặc đầu tư, tùy giai đoạn cuộc sống.
Có cần ghi chép chi tiêu trong mấy ngày Tết không?
Có. Ghi chép đơn giản giúp bạn phát hiện sớm khoản chi vượt kế hoạch để kịp thời điều chỉnh.
>>> Xem thêm: Danh sách 10 thứ cần mua sắm trước Tết
Quản lý tiền Tết không phải là ép mình sống kham khổ, mà là cách để niềm vui ngày Tết không trở thành gánh nặng sau kỳ nghỉ. Khi có kế hoạch rõ ràng, trích tiết kiệm trước, chi tiêu trong giới hạn và theo dõi thường xuyên, bạn hoàn toàn có thể tận hưởng một cái Tết đủ đầy mà vẫn giữ được sự chủ động tài chính cho cả năm mới.
Để quản lý chi tiêu, sinh hoạt và tài chính gia đình hiệu quả hơn trong năm mới, bạn có thể theo dõi thêm các bài viết tại chuyên mục Đời sống, nơi chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tế, dễ áp dụng cho người Việt.
Nguồn: ngoisao.vnexpress
*Để lại thông tin trong box dưới đây, Happynest sẽ giúp bạn kết nối đơn vị thiết kế - thi công phù hợp và nhanh chóng nhất.
