Tại sao chỉ dùng cát sông khi xây dựng?

Trong xây dựng nhà ở, cát là vật liệu tưởng chừng quen thuộc nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền và tuổi thọ công trình. Giữa rất nhiều loại cát tự nhiên như cát sông, cát biển, cát sa mạc…, vì sao chỉ dùng cát sông khi xây dựng mà không phải các loại cát khác? Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ nguyên nhân từ góc độ kỹ thuật – vật liệu – tiêu chuẩn xây dựng, giúp gia chủ hiểu đúng và lựa chọn vật liệu an toàn cho công trình của mình.

Cát là vật liệu rất quan trọng trong ngành xây dựng

Vì sao tiêu chuẩn xây dựng vẫn ưu tiên cát sông?

Không chỉ xuất phát từ thói quen thi công, việc chỉ dùng cát sông khi xây dựng còn liên quan trực tiếp đến tiêu chuẩn kỹ thuật vật liệu trong ngành xây dựng. Theo các quy chuẩn phổ biến tại Việt Nam (TCVN về cốt liệu cho bê tông và vữa), cát sử dụng phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản như:

• Thành phần hạt phù hợp

• Độ sạch cao, ít tạp chất

• Không chứa muối, sunfat hoặc các hợp chất gây ăn mòn

Trong số các loại cát tự nhiên hiện nay, cát sông đáp ứng tốt nhất các tiêu chí này mà không cần xử lý phức tạp. Đây là lý do cát sông được đưa vào tiêu chuẩn sử dụng phổ biến trong xây dựng dân dụng và công nghiệp.

Không phải loại cát nào cũng được sử dụng để làm vật liệu xây dựng

Cát sa mạc

Loại cát này có kích thước quá nhỏ, bề mặt nhẵn và mịn. Bởi vậy cát sa mạc có khả năng liên kết hóa học kém. Khi trộn vữa sẽ có tình trạng trơn trượt, không bền. Mặc dù ở trạng thái khô, sự liên kết giữa các hạt cát tương đối tốt và có khả năng chịu tải lớn tuy nhiên khi ướt, sự liên kết này lại bị đứt gãy khiến cát sụp xuống. Đây cũng là lý do, cát sa mạc không được dùng làm vật liệu xây dựng.

Cát sa mạc có kích thước quá nhỏ và bề mặt nhẵn mịn, không thích hợp để xây dựng

>>> Xem thêm: Dự đoán bảng giá cát xây dựng 2024

Cát biển

Cát biển có đặc điểm tròn, nhỏ và rất mịn. Không chỉ vậy, loại cát này còn chứa nhiều Clo từ muối. Muối tồn tại trong cát biển sẽ khiến sắt thép trong công trình bị ăn mòn. Ngoài ra, muối trong cát biển cũng khiến công trình hấp thụ độ ẩm từ không khí. Điều này khiến cho công trình xây dựng bị ẩm ướt. Chính vì thế, cát biển cũng không được dùng làm vật liệu xây dựng

Cát biển có chứa muối gây ăn mòn công trình xây dựng nên không thể dùng được

Cát sông

Theo các chuyên gia của Tổng cục Địa chất và Khoáng sản thì cát sông thô và chắc, hạt đa dạng, sắc cạnh.

Cát sông có kích thước đa dạng, hạt sắc cạnh phù hợp để dùng làm vật liệu xây dựng

Đặc biệt, loại cát này không mặn và không có chứa các nguyên tố hóa học gây ăn mòn. Khi sử dụng cũng không cần tiến hành xử lý. Vì vậy cát sông rất thích hợp để sử dụng làm vật liệu xây dựng. Chúng mang đến sự an toàn và vững chắc cho công trình.

Cát sông mang đến sự an toàn và vững chắc cho công trình

Một số loại cát phổ biến được sử dụng trong xây dựng

Trong lĩnh vực xây dựng, cát thường được sử dụng để đổ bê tông, đổ nền nhà,.... Dưới đây là một loại cát được dùng phổ biến:

Cát vàng

Cát vàng là loại cát có màu vàng đặc trưng. Loại cát này chủ yếu được sử dụng để đổ bê tông tươi. Ưu điểm của cát vàng là giúp cho bê tông nhanh cứng. Tuy nhiên, để tạo nên những khối bê tông có chất lượng tốt thì cát cần được xử lý sạch sẽ. Đồng thời phải chia tỷ lệ hợp lý trước khi trộn.

Cát vàng thường được sử dụng để đổ bê tông

Ngoài ra, trong một số trường hợp, cát vàng cũng được sử dụng để trát tường. Tuy nhiên, loại cát này không tạo được độ láng mịn cho tường. Vì thế chúng không được sử dụng phổ biến cho việc trát tường.

>>> Xem thêm: Cát xây tô là gì? Ưu điểm và ứng dụng của cát xây tô trong xây dựng

Cát vàng cũng được sử dụng để trát tường nhưng không phổ biến

Cát đen

Đặc điểm của cát đen là có màu sẫm đen, hạt nhỏ và mịn hơn cát vàng. Cát đen không lẫn tạp chất lại rẻ hơn cát vàng. Bởi vậy chúng được sử dụng rất phổ biến để xây dựng các công trình dân dụng, xây biệt tự hoặc các tòa nhà cao ốc.

Cát đen được dùng trong nhiều công trình xây dựng

Cát lấp

Thực chất cát lấp cũng là một dạng cát đen. Tuy nhiên cát lấp thường có kích cỡ hạt không giống nhau và có lẫn tạp chất. Màu sắc đặc trưng của chúng là màu xám. So với cát đen và cát vàng thì cát lấp có chất lượng kém hơn và giá thành cũng rẻ hơn rất nhiều. Chính vì thế chúng thường được sử dụng để đổ nền nhà hoặc móng nhà.

Cát lấp có giá thành rẻ thường được sử dụng để đổ san lấp nền nhà hoặc móng nhà

FAQ những câu hỏi thường gặp về cát trong xây dựng

1. Vì sao chỉ dùng cát sông khi xây dựng nhà ở?

Vì cát sông có hạt sắc cạnh, kích thước phù hợp, độ sạch cao và không chứa muối hay tạp chất gây ăn mòn. Nhờ đó, vữa và bê tông đạt độ liên kết tốt, giúp công trình bền chắc và an toàn hơn.

2. Cát biển có dùng để xây nhà được không?

Cát biển không nên dùng trực tiếp để xây nhà vì chứa muối (clorua) gây ăn mòn cốt thép và làm công trình nhanh xuống cấp. Chỉ khi được xử lý khử muối nghiêm ngặt, cát biển mới có thể sử dụng trong một số trường hợp đặc biệt.

3. Cát sa mạc có thể thay thế cát sông không?

Không. Cát sa mạc có hạt quá mịn và tròn, khả năng liên kết kém, không phù hợp để trộn bê tông hay vữa xây. Đây là lý do cát sa mạc không được sử dụng trong xây dựng nhà ở.

4. Có loại cát nào khác thay thế cát sông trong tương lai?

Hiện nay, cát nghiền (cát nhân tạo) và cát biển đã xử lý đang được nghiên cứu như giải pháp thay thế. Tuy nhiên, việc sử dụng cần kiểm soát chặt chẽ về kỹ thuật và chưa phổ biến trong xây dựng nhà ở dân dụng.

5. Khi xây nhà nên chọn loại cát sông nào?

Tùy hạng mục thi công:

• Cát vàng: dùng cho bê tông, móng, kết cấu chịu lực

• Cát đen (cát xây tô): dùng xây, trát tường

• Cát lấp: dùng san nền, không dùng cho kết cấu chịu lực

Có thể thấy, việc chỉ dùng cát sông khi xây dựng không phải là thói quen hay kinh nghiệm truyền miệng, mà xuất phát từ các yếu tố mang tính kỹ thuật như hình dạng hạt, độ sạch, khả năng liên kết và mức độ an toàn cho kết cấu công trình. Trong bối cảnh nguồn cát sông ngày càng khan hiếm, nhiều giải pháp thay thế đang được nghiên cứu, nhưng ở thời điểm hiện tại, cát sông vẫn là lựa chọn ổn định và đáng tin cậy nhất cho xây dựng nhà ở dân dụng. Để đảm bảo chất lượng công trình, gia chủ nên tìm hiểu kỹ vật liệu và tham khảo ý kiến từ đơn vị thiết kế – thi công chuyên nghiệp trước khi xây dựng.Xem thêm nhiều bài viết chuyên sâu khác tại chuyên mục Kho kiến thức.

>>> Xem thêm: Cát vàng là gì? Cát vàng có giá bao nhiêu một mét khối?

Tổng hợp: Thu Hằng

*Để lại thông tin trong box dưới đây, Happynest sẽ giúp bạn kết nối đơn vị thiết kế - thi công phù hợp và nhanh chóng nhất.