Trong quá trình thiết kế nhà ở cho nhiều gia đình, chúng tôi nhận ra mỗi tổ ấm luôn mang trong mình một câu chuyện riêng. Có gia đình cần một nơi thật riêng tư, có gia đình cần nhiều khoảng mở để kết nối, cũng có gia đình cần một không gian đủ linh hoạt để nhiều thế hệ cùng sinh hoạt mà không bị gò bó bởi các khuôn mẫu quen thuộc.
Tất Viên là một ngôi nhà 1 tầng tại Quảng Nam, nằm trên khu đất rộng phủ đầy cát trắng, bao quanh bởi rặng tre và thôn xóm. Đây là nơi ở của một gia đình 3 thế hệ với 8 thành viên. Khi bắt tay vào thiết kế, chúng tôi không muốn tạo ra một “cái kén” cố định, nơi mọi hoạt động bị quy định sẵn. Thay vào đó, chúng tôi hình dung ngôi nhà như một “cái hang” rộng mở, tự nhiên, đủ linh hoạt để mỗi thành viên có thể tìm thấy vị trí của mình trong đời sống chung.
Nhà 1 tầng 3 thế hệ được thiết kế như một cái hang linh hoạt
Với Tất Viên, chúng tôi bắt đầu từ câu hỏi: một ngôi nhà cho 8 người thuộc 3 thế hệ nên được tổ chức như thế nào để vừa có sự gắn kết, vừa không làm mất đi nhu cầu riêng tư của từng thành viên?
Nếu thiết kế theo kiểu chia phòng cứng nhắc, ngôi nhà rất dễ trở thành tập hợp của nhiều “ô chức năng” tách biệt. Nhưng đời sống gia đình nhiều thế hệ không vận hành như vậy. Các hoạt động thường đan xen: người lớn tuổi cần khoảng nghỉ yên tĩnh, cha mẹ cần không gian sinh hoạt chung, trẻ nhỏ cần chỗ chạy chơi, các bữa ăn cần đủ rộng để cả nhà quây quần.
Vì vậy, chúng tôi chọn cách tổ chức không gian theo tinh thần “cái hang”. Ngôi nhà không ép buộc người ở phải sử dụng theo một kịch bản duy nhất, mà tạo ra nhiều vùng không gian mở, bán mở và riêng tư. Mỗi thành viên có thể tự tìm cách sử dụng ngôi nhà theo nhịp sống của mình, trong khi vẫn cảm nhận được sự hiện diện của gia đình.
Với các gia chủ đang tìm ý tưởng thiết kế nhà nhiều thế hệ, bài học quan trọng từ Tất Viên là không nên chỉ tính đủ số phòng. Nhà cho gia đình đông người cần quan tâm đến cách các thế hệ gặp nhau, cách âm thanh và ánh sáng di chuyển, cách trẻ nhỏ chơi trong tầm nhìn của người lớn, và cách mỗi người vẫn có khoảng lùi riêng khi cần nghỉ ngơi.
Tất Viên hiện lên như một ngôi nhà 1 tầng yên bình giữa khung cảnh nông thôn Quảng Nam, nơi kiến trúc được đặt thấp và gần với mặt đất
Không gian mở của ngôi nhà gợi đúng tinh thần “cái hang”, nơi các hoạt động sinh hoạt có thể diễn ra tự nhiên, không bị bó cứng bởi khuôn mẫu
Các đường cong và mảng vòm giúp ngôi nhà mềm mại hơn, tạo cảm giác bao bọc nhưng không đóng kín
Không gian sống gắn kết cho gia đình 8 thành viên
Với gia đình 3 thế hệ, không gian sinh hoạt chung là phần quan trọng nhất. Đây là nơi mọi người gặp nhau mỗi ngày, cùng ăn uống, trò chuyện, nghỉ ngơi và duy trì nhịp sống gia đình. Vì vậy, chúng tôi ưu tiên một bố cục rộng, thoáng, hạn chế chia cắt bằng tường đặc.
Các khu vực chung được tổ chức để người ở có thể nhìn thấy và cảm nhận nhau trong sinh hoạt hằng ngày. Trẻ nhỏ có thể chơi trong khi người lớn chuẩn bị bữa ăn. Người lớn tuổi có thể ngồi nghỉ mà vẫn quan sát được nhịp sống của con cháu. Những khoảng chuyển tiếp giữa trong và ngoài nhà giúp sinh hoạt không bị dồn nén trong một căn phòng khép kín.
Điểm quan trọng của nhà 1 tầng cho gia đình nhiều thế hệ là giao thông phải thuận tiện. Khi mọi công năng nằm trên cùng một mặt bằng, người lớn tuổi dễ di chuyển hơn, trẻ nhỏ cũng an toàn hơn so với nhà nhiều tầng. Tuy nhiên, để nhà 1 tầng không bị trải dài và rời rạc, cần tạo các điểm kết nối như sân trong, hiên, khoảng đệm, hành lang mở hoặc không gian sinh hoạt chung đủ lớn.
Các lớp không gian trong nhà được mở rộng theo chiều ngang, phù hợp với mô hình nhà 1 tầng cho gia đình đông thành viên
Khoảng sinh hoạt chung được tổ chức rộng và thoáng, giúp các thế hệ trong gia đình dễ gặp gỡ nhau mỗi ngày
Những mảng cong tạo cảm giác mềm và tự nhiên, làm giảm sự khô cứng thường gặp ở các khối nhà hiện đại
Không gian trong nhà được thiết kế để các hoạt động có thể linh hoạt thay đổi theo nhu cầu của gia đình 8 người
Không gian kiến trúc không áp đặt một cách dùng duy nhất, mà để gia đình tự tạo nên nhịp sống của mình trong ngôi nhà
Bếp nằm trong một góc cong riêng, sử dụng mặt bàn bê tông, tủ gỗ tối màu, gạch ốp nâu và các ô cửa nhỏ để lấy sáng, thông gió tự nhiên
Góc bếp nhìn qua khung vòm cho thấy cách kiến trúc sư tách khu nấu nướng bằng đường cong mềm thay vì dùng vách ngăn cứng
Khu thờ nằm giữa các không gian sinh hoạt, được xử lý bằng bệ bê tông cong và kệ gỗ đơn giản, phù hợp với nếp sống gia đình nhiều thế hệ
Phòng ngủ của trẻ được thiết kế tối giản với giường thấp, cửa sổ nhỏ và khoảng tường trắng rộng, tạo không gian nghỉ ngơi yên tĩnh, ít xao nhãng
Phòng ngủ gia đình rộng rãi, có cửa mở ra khoảng xanh phía sau, tủ treo đồ mở và sàn bê tông mát, phù hợp với lối sống giản dị ở nông thôn
Tất Viên là một ví dụ đáng tham khảo cho cách thiết kế nhà 1 tầng dành cho gia đình 3 thế hệ. Công trình không đi theo lối chia phòng máy móc, mà tạo ra một không gian sống linh hoạt, nơi 8 thành viên có thể cùng hiện diện, cùng sinh hoạt nhưng vẫn giữ được những khoảng riêng cần thiết. Dưới góc nhìn thiết kế, giá trị của Tất Viên nằm ở tư duy “ngôi nhà như một cái hang”: tự nhiên, mở, khó đoán trước và cho phép con người tự sáng tạo cách sống của mình bên trong đó. Chính điều này giúp ngôi nhà không bị đóng khung bởi một phong cách hay một công thức mặt bằng cố định.
Với những gia đình đang tìm mẫu nhà 1 tầng sân vườn, nhà cấp 4 tối giản, nhà ở nông thôn hiện đại hoặc không gian sống cho gia đình nhiều thế hệ, Tất Viên là gợi ý tốt để bắt đầu suy nghĩ về một tổ ấm vừa đủ rộng, đủ thoáng, đủ riêng tư và đủ gắn kết.
Thông tin công trình:
Tên ngôi nhà: Tất Viên
Tổng diện tích (m2): 200m2
Năm hoàn thành: 2022
Đơn vị thiết kế: Hinzstudio
Đơn vị chụp ảnh: Quang Trần
Địa điểm: Quảng Nam























































































































