Villa D15 biệt thự cũ ở Quận 7 lột xác nhờ cải tạo mặt đứng và sân vườn

Villa D15 là một dự án cải tạo biệt thự tại phường Phú Mỹ, Quận 7, TP.HCM. Khi tiếp nhận công trình, chúng tôi đứng trước một ngôi nhà có kết cấu còn tốt nhưng hình thức bên ngoài đã lỗi thời, nặng nề và xuống cấp theo thời gian. Gia chủ không muốn phá bỏ toàn bộ, cũng không muốn can thiệp quá sâu vào kết cấu, mà cần một diện mạo mới đương đại hơn, dễ bảo trì hơn và phù hợp hơn với khí hậu nóng ẩm của TP.HCM.

Hiện trạng ban đầu của Villa D15 mang nhiều dấu hiệu quen thuộc của biệt thự tân cổ điển: cột lớn, gờ chỉ dày, lan can uốn lượn, cổng nhôm đúc chạm khắc, mái cổng lợp ngói giả và các chi tiết trang trí khá rườm rà. Những yếu tố này từng tạo cảm giác bề thế, nhưng sau nhiều năm sử dụng lại trở thành nguyên nhân khiến công trình dễ bám bẩn, nhanh cũ và thiếu sự thông thoáng.

Trong phương án cải tạo, chúng tôi giữ lại hình khối và hệ kết cấu chính, đồng thời lược bỏ các chi tiết trang trí không cần thiết. Mặt đứng được tổ chức lại bằng những mảng đặc rỗng, cửa vòm bán nguyệt, ô văng thép thời tiết, lan can lam dọc, cây xanh rủ, sân thượng có mái lam và sân vườn hồ koi. Nhờ đó, Villa D15 có một diện mạo mới nhẹ hơn, hiện đại hơn nhưng vẫn giữ được một phần ký ức của ngôi nhà cũ.

Từ biệt thự tân cổ điển cũ đến bài toán cải tạo tiết chế

Điểm quan trọng nhất khi cải tạo Villa D15 là không phá bỏ những gì vẫn còn giá trị. Sau khi khảo sát, chúng tôi nhận thấy hệ kết cấu tổng thể của ngôi nhà vẫn chắc chắn. Vấn đề nằm chủ yếu ở lớp vỏ bên ngoài, hệ cổng rào, lan can, cửa sổ, khu sân thượng và một số không gian tầng trệt chưa còn phù hợp với nhu cầu sử dụng mới.

Các chi tiết tân cổ điển cũ khiến ngôi nhà dễ xuống cấp nếu không được duy tu thường xuyên. Hệ cửa sổ không có lam che, dễ bị nắng nóng và mưa tạt. Phòng khách tuy có thông tầng nhưng cửa chính thấp, thiếu tầm nhìn ra cảnh quan và chưa nhận được lượng ánh sáng tự nhiên như mong muốn.

Vì vậy, phương án cải tạo được xây dựng theo hướng “giữ khung, thay lớp áo”. Chúng tôi giữ lại cấu trúc cơ bản, tái sử dụng các vị trí cửa sổ cũ, tận dụng nội thất gia chủ muốn giữ lại, đồng thời thay đổi hình ảnh công trình bằng những can thiệp vừa đủ: gọt bỏ gờ chỉ, thêm ô văng, làm mới lan can, hạ hàng rào, đưa cây xanh lên mặt đứng và cải tạo sân trước thành không gian thư giãn.

Hình ảnh so sánh trước và sau cho thấy Villa D15 thay đổi mạnh về diện mạo nhưng vẫn giữ lại khung nhà chính 

Các giải pháp của KTS:

Sơ đồ thiết kế ý tưởng mặt ngoài ngôi nhà (hình động - animation gif)

Sơ đồ thiết kế ý tưởng mặt ngoài ngôi nhà

Mặt đứng mới nhẹ hơn nhờ ô văng thép, lam dọc và cây xanh

Ngoại thất và cảnh quan: với mục tiêu mang đến những đường nét kiến trúc đương đại, tối giản, nên các chi tiết cổ điển và hệ gờ chỉ mang tính chất trang trí không cần thiết cũng được lược bỏ. Hình khối ngôi nhà gần như được giữ nguyên, KTS chỉ dùng một số thủ pháp cắt gọt, tạo mảng đặc rỗng, thêm cửa vòm dạng bán nguyệt để gợi lại phần nào kiến trúc của ngôi nhà cũ.

Mặt chính ngôi nhà trước và sau khi cải tạo

Toàn bộ lan can cũ với nhiều chi tiết uốn lượn và hư hỏng do gỉ sét cũng được thay thế bằng lan can sắt lam dọc mới đơn giản hơn. Chất liệu hoàn thiện cho tường bao ngoài ngôi nhà được sử dụng chủ yếu là sơn phun gai màu trắng xám kết hợp với số điểm nhấn bằng gạch gốm và ô văng thép thời tiết.

Hệ cửa sổ của ngôi nhà cũ được giữ nguyên vị trí và tái sử dụng hoàn toàn để tiết kiệm chi phí, đồng thời được bổ sung thêm các hệ ô văng bằng thép mỏng, tạo hình khối và bóng đổ nhằm che bớt bức xạ mặt trời và hạn chế mưa tạt.

Hệ ô văng bằng thép thời tiết giúp giảm nóng và mưa tạt

Ngôi nhà cũng được tô điểm thêm bằng hệ cây xanh trên mặt đứng với những bụi cúc tần mềm mại rũ xuống vòm cửa chính như tấm rèm thiên nhiên cùng những dãy cây bụi nhỏ bên ngoài cửa sổ giúp cho ngôi nhà xanh mát đồng thời cũng hạn chế bụi bặm, lọc không khí và góp phần làm giảm bức xạ mặt trời tác động lên lớp vỏ công trình.

Bụi cúc tần rũ như một tấm rèm xanh che mát

Ở tầng sân thượng của ngôi nhà cũ do thiếu hệ lam che và hệ thống dàn nóng điều hòa bố trí không hợp lý làm cho khu vực sân thượng này luôn bị nóng, ngột ngạt và chật hẹp. KTS đã đề xuất bố trí lại toàn bộ hệ thống kỹ thuật ra phía sau ngôi nhà, đồng thời thiết kế thêm một dàn mái lam che kết hợp cùng cây xanh tạo nên một khu vườn xanh mát trên cao hoàn toàn phù hợp cho các buổi tiệc hay thư giãn ngoài trời. Hệ mái lam che và khu vườn này còn làm giảm bớt sức nóng lên bề mặt sàn sân thượng giúp hạn chế sự co ngót gây thấm dột và giúp cho các phòng ngủ ở tầng dưới được mát hơn.

Khu vườn trên sân thượng xanh mát và hữu dụng sau cải tạo

Cổng rào cũ với hệ cửa nhôm đúc chạm khắc nặng nề và hệ mái che cổng lợp ngói giả không cần thiết cũng được cắt bỏ. Chiều cao hàng rào được hạ thấp kết hợp với các hệ lam dọc giúp gió có thể đi vào bên trong sân nhà và bảo đảm tầm nhìn trọn vẹn từ bên ngoài vào bên trong ngôi nhà và ngược lại.

Hàng rào mới nhẹ nhàng và thoáng giúp ngôi nhà có được tầm nhìn trọn vẹn

Ở sân trước nhà, một phần sân trước phòng trà được bố trí hồ cá koi tạo cảnh quan tự nhiên giúp chủ nhà thư giãn, hồ nước này cũng là nơi tạo độ ẩm kết hợp với gió mùa tạo nên sự mát mẻ và thông thoáng cho ngôi nhà vào những ngày nắng nóng.

Hồ cá koi tạo cảnh quan và độ ẩm cho sân vườn

Nội thất mang cảm giác thân thuộc, hoài niệm

Phòng khách được tạo thêm một mái vòm phía trên cửa đi cũ nhằm tăng cường ánh sáng tự nhiên vào nhà, mặc khác mái vòm kính rộng và cao sát trần này còn giúp người sử dụng từ bên trong có thể ngắm nhìn khung cảnh bên ngoài. 

Mái vòm mới mở tầm nhìn thoáng ra ngoài nhà…

Mái vòm cũng giúp đưa nhiều ánh sáng tự nhiên vào bên trong nhà

Dưới mái vòm là một mái đón thép vươn xa 2,5m gợi lên một sự chào đón, mái được phủ lớp kính che chắn bên trên giúp việc ra vào sảnh phòng khách được thuận tiện hơn đặc biệt khi thời tiết mưa nhiều, cũng như bảo vệ hệ cửa chính bằng gỗ tự nhiên tránh được những tác động của thời tiết.

Mái che thép lợp kính che mưa nắng và tạo điểm nhấn

Nhà xe hiện trạng do gia chủ không có nhu cầu đậu xe trong nhà nên khu vực này được cải tạo thành một không gian uống trà thư giãn ngắm nhìn về hồ cá koi và sân vườn trước nhà. 

Nhà xe cũ được chuyển đổi thành phòng trà

Villa D15 là một ví dụ về kiến trúc cải tạo rất điển hình ở Việt Nam hiện nay, nơi mà hầu hết các đô thị đang có một thực trạng là rất nhiều ngôi nhà được xây dựng sao chép theo lối Tân cổ điển “Neoclassical Architecture” phương Tây. Kiến trúc này vốn thịnh hành ở Việt Nam do có sự bề thế và phô trương về hình thức tuy nhiên về công năng chưa phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm, không phát huy tối đa được các yếu tố về chiếu sáng, thông gió tự nhiên. Ngoài ra kiến trúc Tân cổ điển còn tốn kém rất nhiều chi phí xây dựng ban đầu cũng như sẽ nhanh xuống cấp và kém an toàn nếu như thiếu một sự duy tu bảo trì thường xuyên về sau.

Ngôi nhà sau khi cải tạo đã mang đến sự hài lòng cho gia chủ, thể hiện một bộ mặt mới, đương đại, thích ứng với khí hậu địa phương, độ an toàn của các chi tiết kiến trúc bên ngoài như ban công, hệ ô văng che, hệ lan can,… cũng được nâng cao và ít tốn công duy tu bảo dưỡng. Hệ cây xanh trên mái, trên mặt đứng, và sân vườn – hồ cá giúp tạo ra một hệ sinh thái sống động mang đến những phút giây thư giãn cho gia chủ sau những khoảng thời gian bận rộn trong công việc, nâng cao giá trị cảnh quan cho ngôi nhà và góp phần vào mảng xanh chung đô thị.

Một góc của ngôi nhà trước và sau khi cải tạo

Tên công trình: Villa D15

Địa điểm: Quận 7, TP.HCM, Việt Nam

Diện tích khu đất: 220m2

Thiết kế: SPACE+ Architecture

Kiến trúc sư chủ trì: Ths. KTS Trần Công Danh
Quản lý dự án: KTS. Trần Thảo Xuân Phương

Hoàn thành: 06/2022