14.324 lượt xem
Mục lục Nhà 5 gian Bắc Bộ thường gợi nhớ đến nếp nhà ngang mái ngói, hiên rộng và khoảng sân quen thuộc của làng quê xưa. Nhưng khi áp dụng vào cuộc sống hiện nay, bố cục 5 gian hoàn toàn có thể được điều chỉnh để thêm phòng ngủ, bếp, phòng ăn và các tiện nghi hiện đại mà vẫn giữ tinh thần kiến trúc truyền thống. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu nhà 5 gian là gì, cách bố trí mặt bằng, kích thước và những mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ truyền thống lẫn hiện đại đáng tham khảo trước khi xây.
Nhà 5 gian là gì?
Nhà 5 gian là kiểu nhà có mặt bằng phát triển chủ yếu theo chiều ngang và được tổ chức thành năm khoảng không gian theo nhịp kiến trúc. Trong kiến trúc nhà ở truyền thống Bắc Bộ, khu vực trung tâm thường gắn với thờ cúng, tiếp khách và sinh hoạt chung, còn những gian hai bên phục vụ nghỉ ngơi hoặc các nhu cầu riêng của gia đình.
Nhà 5 gian truyền thống thường gắn với hệ khung gỗ, mái dốc lợp ngói, hiên rộng và khoảng sân phía trước. Tuy nhiên, vật liệu và cách tổ chức công năng có thể thay đổi tùy thời kỳ, điều kiện gia đình và địa phương; vì vậy không nên hiểu rằng mọi ngôi nhà 5 gian đều phải làm hoàn toàn bằng gỗ.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ phát triển theo chiều ngang, với các gian liên tiếp và khoảng sân rộng phía trước.
Trong một số dạng nhà cổ, ba gian giữa giữ vai trò không gian chính, còn hai phần ở hai đầu phục vụ nhu cầu riêng tư. Một số hình thức có ba gian giữa lùi vào, hai phần hai bên nhô ra phía trước thường được gọi theo cách dân gian là “3 thụt 2 thò”. Khi áp dụng vào nhà ở hiện đại, bố cục năm gian có thể được điều chỉnh thành phòng khách, phòng thờ, phòng ngủ, bếp, phòng ăn và khu vệ sinh theo nhu cầu thực tế.
Điểm quan trọng là “5 gian” không nên được hiểu đơn giản là căn nhà có đúng năm phòng. Gian là cách phân chia không gian theo nhịp kiến trúc, trong khi số lượng và chức năng phòng thực tế còn phụ thuộc vào mặt bằng và cách tổ chức sinh hoạt của từng gia đình.
Nhà 5 gian được phân chia theo năm nhịp kiến trúc chứ không phải năm phòng, với công năng có thể linh hoạt điều chỉnh theo nhu cầu sinh hoạt của từng gia đình.
>>> Xem thêm: Kinh nghiệm xây nhà gỗ 5 gian chuẩn phong thủy truyền thống Việt Nam
Mặt bằng nhà 5 gian hiện đại nên bố trí như thế nào?
Mặt bằng nhà 5 gian hiện đại không có một công thức cố định mà nên được tổ chức theo số người ở, số phòng ngủ, diện tích đất và thói quen sinh hoạt của gia đình. Đặc trưng trải ngang tạo điều kiện bố trí nhiều không gian chính trên cùng một tầng, nhưng cũng đòi hỏi khu đất có chiều ngang phù hợp và các phòng được tính toán khả năng lấy sáng, thông gió ngay từ đầu.
Với gia đình cần 2–3 phòng ngủ, khu vực giữa nhà có thể dành cho phòng khách kết hợp không gian thờ, các phòng ngủ bố trí về hai bên, còn bếp – ăn nằm phía sau hoặc trong một khối phụ. Đây chỉ là một phương án tham khảo; vị trí cụ thể cần thay đổi theo hướng tiếp cận và hình dạng khu đất.
Mặt bằng nhà 5 gian hiện đại nên bố trí linh hoạt theo diện tích đất, số người ở và nhu cầu sử dụng, đồng thời bảo đảm các phòng được lấy sáng và thông gió hợp lý.
Nhà 5 gian có thể bố trí 4 phòng ngủ không?
Nhà 5 gian có thể bố trí 4 phòng ngủ nếu diện tích và hình dạng khu đất đáp ứng được nhu cầu công năng. Thay vì cố chia năm gian thành năm phòng riêng biệt, mặt bằng có thể sử dụng khu vực trung tâm cho phòng khách – thờ, bố trí phòng ngủ về hai cánh và đưa bếp, phòng ăn, vệ sinh về phía sau hoặc một khối kết nối.
Với phương án nhiều phòng ngủ trên một tầng, cửa sổ, khoảng sân bên, sân sau, khe thoáng hoặc giếng trời cần được tính đồng thời để hạn chế tình trạng phòng phía trong thiếu ánh sáng và thông gió.
Vì vậy, gia chủ nên xác định số người ở, số phòng ngủ và thói quen sinh hoạt trước khi lựa chọn một mẫu nhà 5 gian có sẵn. Cách làm này giúp giữ được đặc trưng kiến trúc mong muốn mà không phải đánh đổi công năng chỉ để tuân theo hình thức năm gian.
Nhà 5 gian có thể bố trí 4 phòng ngủ nếu diện tích đất phù hợp và mặt bằng được tổ chức hợp lý để bảo đảm công năng, ánh sáng và thông gió.
Bạn đang có khu đất và muốn bố trí nhà 5 gian với 3-4 phòng ngủ nhưng chưa biết cách chia mặt bằng? Hãy để lại thông tin về diện tích đất, số thành viên và nhu cầu sử dụng trong box cuối bài. Happynest sẽ giúp bạn kết nối với kiến trúc sư hoặc đơn vị thiết kế – thi công phù hợp để trao đổi phương án theo điều kiện thực tế của gia đình.
>>> Xem thêm: Bạn chưa biết bắt đầu xây nhà từ đâu? Đăng ký ngay để được tư vấn miễn phí
Các kiểu nhà 5 gian Bắc Bộ
Mẫu nhà 5 gian mái Thái
Nhà 5 gian mái Thái kết hợp mặt bằng phát triển theo chiều ngang với hệ mái có độ dốc rõ, giúp thoát nước mưa nhanh và tạo hình thức thanh thoát cho công trình. Đây là một lựa chọn phù hợp với gia đình muốn giữ dáng nhà một tầng rộng rãi nhưng không nhất thiết tái hiện hoàn toàn kiến trúc Bắc Bộ truyền thống.
Chi phí xây nhà 5 gian mái Thái không thể xác định chỉ dựa vào kiểu mái. Tổng mức đầu tư còn phụ thuộc diện tích, kết cấu mái, vật liệu lợp, độ phức tạp của hình khối và mức hoàn thiện của công trình.
Mẫu nhà 5 gian mái Thái kết hợp hình khối trải ngang với hệ mái dốc nhiều lớp.
Mẫu nhà 5 gian hiện đại
Nhà 5 gian hiện đại giữ đặc trưng mặt bằng phát triển theo chiều ngang nhưng linh hoạt hơn về vật liệu, hình thức mái và cách phân chia công năng. Thay vì tái hiện toàn bộ hệ khung gỗ truyền thống, công trình có thể sử dụng kết cấu bê tông cốt thép, cửa kính và các vật liệu hoàn thiện hiện đại để phù hợp với nhu cầu ở thường xuyên.
Khu vực trung tâm có thể dành cho phòng khách và phòng thờ, trong khi các phòng ngủ bố trí sang hai bên; bếp, phòng ăn và khu vệ sinh được đưa về phía sau hoặc khối phụ tùy diện tích đất. Cách tổ chức này phù hợp với những gia đình muốn tập trung phần lớn không gian sinh hoạt trên một tầng.
Tuy nhiên, nhà phát triển theo chiều ngang cần khu đất có kích thước phù hợp. Nếu chia nhiều phòng trên mặt bằng thiếu khoảng thoáng, một số không gian có thể thiếu sáng hoặc thông gió kém. Vì vậy, vị trí cửa, hiên, sân bên, sân sau hoặc giếng trời nên được tính đồng thời với việc phân chia phòng.
Nhà 5 gian hiện đại có thể kế thừa bố cục trải ngang nhưng sử dụng vật liệu và cách tổ chức không gian phù hợp với sinh hoạt ngày nay.
Mẫu nhà 5 gian hiện đại phù hợp với gia đình đông thành viên nhưng vẫn muốn sống gần gũi nhau.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ truyền thống
Nhà 5 gian Bắc Bộ truyền thống nổi bật với bố cục ngang, hệ mái dốc, hiên chạy phía trước và không gian trung tâm gắn với thờ cúng, tiếp khách hoặc sinh hoạt chung. Với nhà gỗ cổ truyền, hệ cột, xà và các cấu kiện liên kết tạo thành bộ khung chịu lực, đồng thời góp phần định hình vẻ đẹp đặc trưng của công trình.
Một đặc điểm đáng chú ý khác là mối quan hệ giữa nhà chính với hiên, sân, vườn và các công trình phụ. Vì vậy, nếu xây nhà 5 gian theo tinh thần truyền thống ngày nay, gia chủ nên tính tổng thể cả công trình và cảnh quan xung quanh thay vì chỉ tập trung vào hình thức mặt tiền.
Mẫu nhà 5 gian truyền thống kết hợp mái ngói, hiên rộng và sân vườn, gợi lại bố cục quen thuộc của nhà ở Bắc Bộ.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ truyền thống phù hợp với những gia chủ lớn tuổi, hoài niệm kiến trúc xưa
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ chữ L
Nhà 5 gian chữ L phù hợp khi gia chủ muốn tách một phần công năng thành khối vuông góc với nhà chính. Khối phụ có thể dành cho bếp – ăn, phòng ngủ hoặc khu sinh hoạt riêng, đồng thời tạo khoảng sân nằm giữa hai cánh nhà.
Ưu điểm của phương án này là khả năng phân khu công năng rõ và tăng số mặt tiếp xúc với khoảng thoáng nếu được bố trí hợp lý. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng đất còn phụ thuộc hình dạng khu đất, hướng tiếp cận, khoảng lùi và vị trí từng phòng; nhà chữ L không mặc định tiết kiệm diện tích hơn mọi phương án nhà 5 gian khác.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ chữ L giúp phân khu công năng rõ ràng, tạo khoảng sân và tăng khả năng tiếp xúc với không gian thoáng khi được bố trí phù hợp với khu đất.
Nhà 5 gian chữ L giúp phân khu công năng và tăng tiếp xúc với khoảng thoáng, nhưng hiệu quả sử dụng đất phụ thuộc vào hình dạng khu đất, hướng tiếp cận và cách bố trí mặt bằng.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ chữ U
Nhà chữ U tạo một khoảng sân hoặc không gian mở được bao quanh bởi ba phía công trình, nhờ đó các khu vực sinh hoạt có thể cùng hướng về một không gian chung. Cách bố trí này phù hợp với khu đất rộng và gia đình muốn phân tách nhà chính với các khối chức năng hai bên.
Đổi lại, mặt bằng chữ U thường đòi hỏi quỹ đất phù hợp và cần xử lý kỹ giao thông giữa các khối, lấy sáng, thoát nước mái cũng như khoảng sân trung tâm. Gia chủ nên lựa chọn hình thức này dựa trên đặc điểm khu đất và nhu cầu sử dụng thay vì chỉ dựa vào hình thức mặt tiền.
Mẫu nhà 5 gian chữ U tạo khoảng sân trung tâm và tăng sự kết nối giữa các khối không gian.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ chữ U phù hợp với đại gia đình.
>>> Xem thêm: Kiến trúc nhà ba gian Bắc Bộ và ứng dụng hiện đại chuẩn phong thủy
Kích thước nhà 5 gian Bắc Bộ có cố định không?
Nhà 5 gian Bắc Bộ không có một bộ kích thước duy nhất áp dụng cho mọi công trình. Chiều rộng từng gian, chiều sâu nhà, kích thước hiên và tổng chiều dài mặt tiền thay đổi theo hệ kết cấu, vật liệu, diện tích đất, công năng và tỷ lệ kiến trúc của từng phương án.
Với nhà gỗ truyền thống, kích thước từng gian còn liên quan đến hệ cột, vì kèo, nhịp kết cấu và phương pháp thi công. Với nhà 5 gian hiện đại sử dụng kết cấu bê tông cốt thép, mặt bằng có thể linh hoạt hơn nhưng vẫn cần tính theo nhịp kết cấu, kích thước phòng và đồ nội thất thực tế.
Vì vậy, gia chủ không nên lấy kích thước của một mẫu nhà 5 gian trên mạng và áp dụng nguyên trạng cho khu đất của mình. Nên xác định trước số người ở, số phòng ngủ, diện tích đất, nhu cầu sân vườn và hệ kết cấu, sau đó mới tính tỷ lệ từng gian và kích thước tổng thể.
Kích thước nhà 5 gian Bắc Bộ không cố định mà cần tính theo diện tích đất, công năng, hệ kết cấu, vật liệu và tỷ lệ kiến trúc của từng công trình.
Nhà 5 gian truyền thống và nhà 5 gian hiện đại khác nhau thế nào?
Nhà 5 gian truyền thống và hiện đại đều có thể kế thừa đặc trưng mặt bằng phát triển theo chiều ngang, nhưng khác nhau đáng kể về kết cấu, vật liệu và cách tổ chức công năng.
Nhà 5 gian truyền thống thường nhấn mạnh hệ khung gỗ, mái ngói, hiên và mối quan hệ giữa nhà chính với sân vườn; khu vực thờ cúng và tiếp khách giữ vị trí quan trọng. Trong khi đó, nhà 5 gian hiện đại có thể sử dụng kết cấu bê tông cốt thép, kính và vật liệu hoàn thiện mới, đồng thời bố trí nhiều phòng ngủ, bếp, phòng ăn và khu vệ sinh theo nhu cầu sinh hoạt hiện nay.
Nếu gia đình muốn gìn giữ rõ nét kiến trúc cổ và có quỹ đất phù hợp, phương án truyền thống hoặc thiết kế kế thừa tinh thần truyền thống có thể được cân nhắc. Nếu nhu cầu chính là ở thường xuyên, cần nhiều phòng ngủ và tiện nghi hiện đại, cách giữ bố cục ngang, mái hoặc hiên đặc trưng nhưng điều chỉnh mặt bằng thường linh hoạt hơn.
Nhà 5 gian truyền thống và hiện đại cùng giữ đặc trưng bố cục ngang nhưng khác nhau về kết cấu, vật liệu và cách tổ chức công năng phù hợp với nhu cầu sinh hoạt.
Cần lưu ý gì khi thiết kế nhà 5 gian để ở lâu dài?
Nhà 5 gian đẹp về hình thức chưa chắc đã thuận tiện khi sử dụng nếu mặt bằng chỉ được chia theo tính đối xứng. Trước khi chốt phương án, gia chủ nên ưu tiên nhu cầu sinh hoạt và điều kiện khu đất, sau đó mới lựa chọn phong cách truyền thống hay hiện đại.
Trước hết, cần kiểm tra chiều ngang khu đất có phù hợp với bố cục trải ngang và các khoảng thoáng cần thiết hay không. Với nhà một tầng có nhiều phòng ngủ, vị trí cửa sổ, sân bên, sân sau hoặc khoảng lấy sáng nên được tính sớm để hạn chế các phòng nằm sâu bên trong bị tối và bí.
Nếu gia đình muốn duy trì không gian thờ cúng ở vị trí trung tâm như nhà Bắc Bộ truyền thống, khu vực này cũng nên được xác định ngay từ giai đoạn bố trí mặt bằng. Bếp và khu vệ sinh không nhất thiết phải tách khỏi nhà chính như trong một số nếp nhà xưa, nhưng cần xử lý hợp lý về thông gió, mùi, giao thông và sự riêng tư.
Hình thức mái cũng cần được tính cùng kết cấu, thoát nước và ngân sách. Mái ngói, mái Thái, mái Nhật hay mái bằng đều có thể xuất hiện trong các phương án nhà 5 gian hiện đại, nhưng mỗi lựa chọn kéo theo cấu tạo, hình thức và chi phí khác nhau.
Thiết kế nhà 5 gian để ở lâu dài nên ưu tiên công năng, ánh sáng, thông gió, sự riêng tư và giải pháp mái phù hợp với khu đất, nhu cầu sử dụng và ngân sách.
>>> Xem thêm: Nhà 2 tầng 130m2 tại Hà Nội gìn giữ nếp nhà Bắc Bộ với 3 khu vườn ngập tràn cây xanh
Mẫu nhà 5 gian đẹp để tham khảo trước khi xây
Sau khi xác định số phòng, diện tích đất và phong cách mong muốn, gia chủ có thể tham khảo các mẫu dưới đây để hình dung cách nhà 5 gian được biến đổi từ kiến trúc truyền thống sang nhà ở hiện đại. Khi xem mẫu, nên chú ý đến tỷ lệ mặt tiền, hình thức mái, vị trí khối phụ và mối quan hệ giữa nhà với sân vườn thay vì chỉ lựa chọn theo vẻ ngoài.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ truyền thống, với sân vườn lát gạch đỏ, mái ngói, cột trụ…
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ hình chữ U hiện đại, diện tích vừa phải, phù hợp với gia đình 4-6 người
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ có sân rộng lớn, có thêm khối nhà phụ để bổ sung công năng sinh hoạt hàng ngày.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ bề thế, rộng rãi, nổi bật với tường gạch đỏ và mái bằng hiện đại.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ mang hơi hướng tân cổ điển trong thiết kế.
Một mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ khác với diện mạo khá đơn giản, không cầu kỳ.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ nổi bật với 2 chái nhà cao ở 2 bên.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ nổi bật với sân vườn xum xuê, rợp lá.
Mẫu nhà 5 gian Bắc Bộ xây kiểu biệt thự 2 tầng.
Câu hỏi thường gặp về nhà 5 gian
Nhà 5 gian có phải là nhà có 5 phòng không?
Nhà 5 gian không đồng nghĩa với một căn nhà có đúng 5 phòng. “Gian” thể hiện cách phân chia không gian theo nhịp kiến trúc, trong khi một phương án nhà 5 gian hiện đại có thể được chia thành nhiều phòng chức năng khác nhau.
Nhà 5 gian có thể bố trí 4 phòng ngủ không?
Nhà 5 gian có thể bố trí 4 phòng ngủ nếu diện tích và hình dạng khu đất phù hợp. Khi số phòng tăng, mặt bằng cần được tính đồng thời với giao thông, cửa sổ và khoảng thoáng để tránh tạo ra các phòng ngủ thiếu ánh sáng hoặc thông gió.
Nhà 5 gian có phải làm hoàn toàn bằng gỗ không?
Nhà 5 gian không bắt buộc phải làm hoàn toàn bằng gỗ. Nhà truyền thống Bắc Bộ thường gắn với hệ khung gỗ, nhưng các phương án hiện đại có thể sử dụng bê tông cốt thép, gạch, kính và nhiều vật liệu khác trong khi vẫn kế thừa một số đặc trưng về bố cục hoặc hình thức mái.
Nhà 5 gian Bắc Bộ có kích thước chuẩn không?
Nhà 5 gian Bắc Bộ không có một bộ kích thước duy nhất áp dụng cho tất cả công trình. Kích thước từng gian và tổng thể ngôi nhà cần được xác định theo kết cấu, diện tích đất, công năng, vật liệu và tỷ lệ kiến trúc của từng phương án.
Nhà 5 gian nên chọn mái ngói, mái Thái hay mái Nhật?
Nhà 5 gian nên chọn loại mái dựa trên phong cách kiến trúc, kết cấu, ngân sách và nhu cầu sử dụng. Mái ngói phù hợp khi muốn nhấn mạnh tinh thần kiến trúc Bắc Bộ, trong khi mái Thái hoặc mái Nhật có thể kết hợp với nhà 5 gian hiện đại nếu tỷ lệ tổng thể được xử lý phù hợp.
Nhà 5 gian Bắc Bộ vẫn có nhiều giá trị tham khảo cho nhà ở hiện nay nhờ bố cục trải ngang, vai trò của không gian trung tâm và khả năng kết nối với hiên, sân vườn. Tuy nhiên, khi chuyển từ kiến trúc truyền thống sang nhà 5 gian hiện đại, gia chủ nên ưu tiên mặt bằng, số phòng ngủ, khả năng lấy sáng – thông gió và đặc điểm khu đất thay vì sao chép nguyên một mẫu có sẵn. Xem thêm nhiều bài viết chuyên sâu về kiến trúc, xây dựng và giải pháp nhà ở tại hub Kho kiến thức của Happynest.
Nếu bạn đang chuẩn bị xây nhà 5 gian, nhà cấp 4 hoặc nhà mang phong cách Bắc Bộ và cần tìm phương án phù hợp với khu đất, công năng và ngân sách, hãy để lại thông tin trong box bên dưới. Happynest sẽ giúp bạn kết nối với kiến trúc sư hoặc đơn vị thiết kế – thi công phù hợp với nhu cầu thực tế.
